Srbija pozvala na izmjene i dopune Kumanovskog sporazuma; Kosovo kaže ne

04/12/2008

Srbijanski zvaničnici žele izmijeniti Kumanovski sporazum tako da njihova vojska može operirati u okviru utvrđene Kopnene zone sigurnosti bez dozvole KFOR-a.

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda – 04/12/08

Prema sporazumu iz 1999, srbijanskoj vojsci treba dozvola komandanta KFOR-a za ulazak u Kopnenu zonu sigurnosti. [Getty Images]

Visoki zvaničnici Srbije pozvali su na izmjene i dopune Kumanovskog sporazuma -- koji su zvaničnici bivše Jugoslavije i NATO-a potpisali 9. juna 1999, u cilju okončavanja akcije NATO-a u Srbiji tokom sukoba na Kosovu.

Tim sporazumom između Srbije i Kosova utvrđena je Kopnena zona sigurnosti koja se pruža 5km od granice s Kosovom u preostali dio teritorije bivše Jugoslavije, u koju trupe bivše Jugoslavenske armije nisu mogle stupati bez dozvole komandanta KFOR-a na Kosovu. Njime je ustanovljena i zona bez letova od 25km. Stavovi prema toj zoni ublažili su se tokom zadnjih devet godina.

Sporazumom se komandantu KFOR-a pruža i mogućnost pozivanja do 1.000 srbijanskih vojnika na Kosovo, primarno radi zaštite kršćanskih spomenika i srpskih naselja.

Srbijanski zvaničnici smatraju da je taj sporazum zastario, jer NATO i Srbija više nisu ratni protivnici i jer se Srbija pridružila NATO-vom programu Partnerstvo za mir.

"Srbija je pokazala da predstavlja faktor stabilnosti u regionu. ... Nema objektivnog sigurnosnog razloga za postojanje [zone bez letova]," izjavio je srbijanski predsjednik Boris Tadić za beogradski dnevnik <i>Politika</i>.

Ministar odbrane Dragan Šutanovac izjavio je da revizija Kumanovskog sporazuma ne bi značila povratak srbijanske vojske na Kosovo, bez obzira na odredbu koja omogućava povratak 1.000 vojnika u tu bivšu pokrajinu.

On je rekao da je "apsurdno" da prisustvo vojske Srbije na granici s Kosovom zavisi od komandanta KFOR-a.

Priština je odbacila argumente Beograda. U nedjelju, bivši premijer Kosova Agim Čeku oštro je kritikovao ideju o modifikaciji tog sporazuma.

"Kumanovski sporazum označavao je kapitulaciju ondašnje Jugoslavije i Srbije. Svaki pokušaj njegove revizije je u sklopu diplomatske kampanje Srbije da nametne svoje stavove i dnevni red NATO-u," rekao je Čeku.

Aktuelni premijer Hashim Thaci izrazio je sličan stav. "Svaki srpski vojnik i srpska uprava napustili su Kosovo, ali san Beograda i dalje postoji," izjavio je on.

Kosovo ima "svoju vojsku, svoje organe sigurnosti i NATO", a "suverenitet i integritet Kosova su neotuđivi", dodao je on. Analitičari predviđaju da bi najveća prednost za Beograd u modificiranju tog sporazuma bila mogućnost donošenja vojnih odluka u Kopnenoj zoni sigurnosti bez pristanka KFOR-a. Zona obuhvaća južne općine Srbije s velikim brojem stanovnika-etničkih Albanaca.

Načelnik generalštaba Srbije Zdravko Ponoš izjavio je da bi pregovori s NATO-om o tom pitanju mogli otpočeti kasnije u toku mjeseca.

Predstavnici NATO-a nisu dali nikakve službene izjave u vezi te inicijative, međutim, jedan anonimni izvor NATO-a izjavio je za lokalne medije da je vrlo malo vjerovatno da će Alijansa vršiti reviziju tog sporazuma tokom priprema za raspoređivanje EULEX-a, misije EU na Kosovu.