Sporazum sa MMF-oom primorava Srbiju na štednju

19/11/2008

Srbija već dugo vremena troši više nego što zarađuje, a u popunjavanju tog jaza oslanja se na strana ulaganja. Međutim, zbog globalne finansijske krize ta strategija je postala neodrživa.

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda -- 19/11/08

Prema sporazumu, penzioneri će dobiti povećane penzije, ali će povišice ići do maksimalno 8%. [Getty Images]

Nakon skoro dvije sedmice pregovora, vlada Srbije i MMF konačno su se složili po pitanju novog aranžmana. Dogovorom postignutim u petak (14. novembar) predviđa se masovno smanjenje javne potrošnje u cilju izbjegavanja dramatičnih posljedica globalne ekonomske krize.

Pregovori su ranije bili zapeli oko zahtjeva MMF-a da vlada suspenduje povišicu penzija od 10% koju je odobrila u oktobru. Prema riječima Fonda, državnim budžetom Srbije taj izdatak nije obuhvaćen.

Međutim, Partija ujedinjenih penzionera Srbije -- članice vladajuće koalicije -- zaprijetila je da će srušiti vladu ako penzioneri ne dobiju obećanu povišicu. Na kraju, prema kompromisu, penzioneri će ipak imati veće penzije, ali vlada mora ograničiti povišicu na 8%.

Prema aranžmanu od petka, koji ističe u martu 2010, Srbija može od MMF-a dobiti 412m eura za održavanje kursa dinara ili za ispunjavanje međunarodnih finansijskih obaveza. Prema riječima srbijanskih zvaničnika, bankarski sistem u zemlji je solventan a devizne rezerve su dovoljne, tako da ona ne planira koristiti kredit MMF-a, kako su učinili Mađarska, Ukrajina i Island.

"Program s MMF-om predstavlja preventivnu mjeru i reakciju države na globalnu finansijsku krizu," izjavila je ministrica finansija Diana Dragutinović, naglašavajući da će Srbija uzimati kredite od MMF-a "samo ako joj bude trebala finansijska podrška".

Srbijanski ekonomisti kažu da je njihovoj zemlji taj aranžman potreban, jer ona već godinama troši više nego što zarađuje. Do sad su deficit pokrivala strana ulaganja, ali se eksperti pribojavaju da će ona biti primjetno manja zbog aktuelne globalne ekonomske krize. Kredit će pomoći i kod uvjeravanja investitora da je Srbija ekonomski stabilna zemlja.

Šef misije MMF-a Albert Jaeger izjavio je da Fond ne brine u vezi utjecaja globalne finansijske krize na Srbiju na kratkoročnoj osnovi. Međutim, "na dugoročnoj osnovi, Srbija predstavlja jednu od ugroženijih zemalja, jer je do sad ona godišnje trošila nekih 5 milijardi eura više nego što je zarađivala, kao i zbog slabe izvozne baze i male štednje," kaže on.

Rast BDP-a će biti pod udarom. Umjesto da dostigne projiciranih 7%, eksperti kažu da bi u 2009. on mogao dostići samo nekih 3%.

Analitičari ističu veliki vanjskotrgovinski deficit -- 6,16 milijardi eura u 2008. godini -- kao najveći problem srbijanske ekonomije, uz veliku zavisnost od novih stranih ulaganja.