Pokrenuti novi mirovni pregovori na Kipru

03/09/2008

Sastanak između lidera zajednica kiparskih Grka i kiparskih Turaka u srijedu obilježio je službeni početak najnovijih pregovora usmjerenih na okončanje 34-godišnje podjele Kipra.

(Reuters, AP, AFP, CNN, DPA, BBC, FT, Euobserver, Deutsche Welle, CNA - 03/09/08; AP, DPA, CNA, Famagusta Gazette - 02/09/08)

"Mi moramo konačno staviti kraj na patnje našeg naroda i ponovno ujediniti svoju zemlju," izjavio je novinarima kiparski predsjednik Demetris Christofias nakon sastanka. [Getty Images]

Kiparski predsjednik Demetris Christofias i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat pokrenuli su u srijedu (3. septemab) novu rundu mirovnih pregovora, uz velike nade da će taj proces dovesti do dogovora kojim će se okončati 34-godišnja etnička podjela tog mediteranskog ostrva.

"Mi moramo konačno staviti kraj na patnje našeg naroda i ponovno ujediniti svoju zemlju," izjavio je Christofias pri dolasku na sastanak, održan u rezidenciji specijalnog predstavnika UN-a za Kipar Taye-Brooka Zerihouna, u tampon-zoni UN-a koja dijeli Nikoziju. Pregovorima je prisustvovao i bivši australijski ministar vanjskih poslova Alexander Downer, koji je od jula specijalni izaslanik UN-a za Kipar.

Talatov glavni saradnik također je zvučao optimistički po pitanju konačnog ishoda.

"Ovo je historijski dan, prekrasan dan," izjavio je Ozdil Nami, kako navodi Reuters. "Obojica lidera poslat će poruku nade svom narodu ... svijetu, u smislu toga da su voljni pregovarati."

Zadnji pokušaj da se to pitanje riješi okončao je neuspjehom u aprilu 2004, kad su glasači kiparskih Grka velikom većinom odbacili sporazum o ponovnom ujedinjenju pod pokroviteljstvom UN-a. Iako je većina kiparskih Turaka glasala u prilog tom prijedlogu, jedino se međunarodno priznati dio ostrva pod upravom kiparskih Grka pridružio EU 1. maja te iste godine.

Nade za zastali mirovni proces porasle su ranije ove godine, nakon što je Christofias pobijedio u drugom krugu predsjedničkih izbora, obećavši da neće štedjeti napore na okončanju podjele na ostrvu. U svojim prvim direktnim razgovorima 21. marta, on i Talat složili su se da otpočnu s pripremama za nove direktne pregovore.

Prema tom dogovoru, u aprilu je osnovano šest radnih grupa i sedam tehničkih komiteta za razradu detalja vezanih za sporazum o ponovnom ujedinjenju, pred pokretanje sveobuhvatnih mirovnih pregovora pod pokroviteljstvom UN-a.

Nakon nekoliko sastanaka u cilju ocjene napretka koji su ostvarila ta tijela, prije nekih šest sedmica Christofias i Talat odredili su 3. septembar za datum početka novih pregovora.

U svojim uvodnim napomenama u srijedu, Christofias je naglasio da bi svako eventualno rješenje trebalo biti zasnovano na principima koje su on i Talat potvrdili tokom svojih prethodnih sastanaka.

"Mi se moramo dosljedno držati dogovorene zajedničke osnove ... federacija s dvije zone i dvije zajednice, uz političku ravnopravnost, prema definicijama iz relevantnih rezolucija Vijeća sigurnosti, uz jedinstveni suverenitet, državljanstvo i međunarodni identitet," rekao je on.

Sporazum će morati "odobriti narod na odvojenim istovremenim referendumima, bez arbitraže niti vještačkih vremenskih rasporeda, u cilju očuvanja pripadnosti tog procesa Kipru i u cilju toga da ishod bude kiparsko rješenje, od Kiprana i za Kiprane," dodao je Christofias.

U žiži sastanka u srijedu su proceduralna pitanja, a početak suštiniskih razgovora zakazan je za 11. septembar. Tokom pregovora će se raspravljati o nizu pitanja vezanih za ponovno ujedinjenje, između ostalog o upravljanju zemljom, pitanjima vezanim za EU, ekonomiji, zdravstvu i okolišu. Očekuje se da će među najtrnovitijim pitanjima biti sigurnost, imovinska prava i teritorija.

Rješenje za kiparsko pitanje značilo bi kraj međunarodne izolacije kiparskih Turaka, koji predstavljaju manje od jedne petine od ukupno blizu 800.000 stanovnika tog ostrva.

Za pregovore nije postavljen nikakav rok, ali je Talat izrazio nadu da bi se dogovor mogao postići do kraja ove godine.

Dvojica lidera, za koje se očekuje da će se tokom pregovora sastajati najmanje jednom sedmično, odlučili su uvesti sigurnu otvorenu liniju, tako da tokom tog procesa mogu imati direktni telefonski kontakt.

Pohvalivši dvije strane za prevazilaženje poteškoća koje su proistekle u proteklih par mjeseci i za njihovu opredijeljenost ka postizanju rješenja, Downer je upozorio na moguće poteškoće i izazove u mjesecima koji slijede.

"Kiparski problem nije nepremostiv i pregovori koje počinjete danas mogu i moraju imati uspješan ishod," rekao je on na razgovorima u srijedu. "Ovaj proces pripada vama, i shodno tome, vaše kontinuirano liderstvo predstavlja presudni element njegovog budućeg uspjeha."