Uz polemike, djeca-egejske izbjeglice prisustvovala ponovnom okupljanju u Skoplju

22/07/2008

Uz oštro neslaganje između Atine i Skoplja oko tvrdnji o postojanju makedonske manjine u Grčkoj, preko 6.000 izbjeglica iz grčkog građanskog rata okupilo se u cilju obilježavanja svog egzodusa i traženja svojih prava.

Marina Stojanovska i Christos Ringas za Southeast European Times iz Skoplja i Atine -- 22/07/08

Makedonski premijer Nikola Gruevski (lijevo) poslao je prošle sedmice pismo svom grčkom kolegi Costasu Karamanlisu u kom ga poziva da ispravi "historijske greške iz prošlosti". [Foto-ilustracija SETimesa]

Izbjeglice koje su kao djeca tokom grčkog građanskog rata napustile Egejsku Makedoniju okupile su se u petak (18. jul) u Skoplju, na obilježavanju 60. obljetnice svog egzodusa. Četverodnevni skup održan je uz pozadinu tekućeg spora oko naziva između Grčke i Republike Makedonije, te uz napor Skoplja da se u Grčkoj prizna etnički makedonska manjina.

U Grčkoj su od 1946. do 1949. vođene ogorčene borbe, jer su komunistički partizani -- uz podršku Titove Jugoslavije -- htjeli osvojiti kontrolu nad zemljom. Tokom tih previranja, na desetine hiljada djece iz tog regiona evakuirano je i kasnije poslano u sirotišta u Jugoslaviji i drugdje po istočnoj Evropi. Iako su se neki od njih vratili, grčki zakoni trenutno omogućavaju amnestiju samo etničkim Grcima.

Ovomjesečni skup okupio je 6.000 evakuiranih lica, iz zemalja poput Australije, Kanade, Češke Republike, Mađarske, Poljske i Sjedinjenih Država. Učesnici su izradili deklaraciju za međunarodnu zajednicu u kojoj zahtijevaju povrat svog državljanstva i imovinskih prava.

"Mi tražimo samo da se poštuju prava utvrđena u ustavu Grčke", kaže se u dceklaraciji .

Makedonski predsjednik Branko Crvenkovski i predsjednik parlamenta Trajko Veljanovski prisustvovali su tom događaju. "Nacionalni identitet ne može se izbrisati administrativnim putem," rekao je Veljanovski u svom govoru. "Mi smo Makedonci i ... nećemo odustati od svog identiteta."

Uz pregovore između Atine i Skoplja oko pitanja naziva koji su još uvijek u ćorsokaku, vlada makedonskog premijera Nikole Gruevskog podigla je uloge iznošenjem na sto manjinskih pitanja. Gruevski je 14. jula, poslao pismo svom grčkom kolegi Costasu Karamanlisu u kom ga poziva da prizna postojanje etnički makedonske manjine u Grčkoj.

Atina bi trebala ispraviti "historijske greške iz prošlosti" i time otvoriti put boljim vezama, napisao je on. Gruevski je upitio pismo i predsjedniku Evropske komisije (EK) Manuelu Barrosou, u kom poziva EK da osigura da Grčka poštuje pravo na slobodno izražavanja etničke pripadnosti.

Grčka već dugo osporava takve tvrdnje i kaže da, iako na sjeveru Grčke ima ljudi koji govore slavenskim jezikom, nema temelja da se njih opiše kao "makedonsku" etničku grupu.

"Nema i nikad nije ni bilo makedonske manjine u Grčkoj. Svaka tvrdnja da u Grčkoj postoji takva manjina je neutemeljena, politički motivirana i njome se ne poštuje politička realnost u regionu," rečeno je u službenom odgovoru na pismo Gruevskog.

Atina nema namjeru da raspravlja o takvim pitanjima, rekao je Karamanlis, dodavši da ona ne spadaju u opseg pregovora oko naziva.