Vašington smatra proces pridruživanja EU izlazom iz krize za Tursku

18/07/2008

Američki savjetnik za nacionalnu sigurnost Stephen Hadley naglasio je da će nastavak reformi na putu za pristupanju EU ojačati stabilnost i diplomatiju Turske.

Ayhan Simsek za Southeast European Times -- 18/07/08

"Sjedinjene Države i Turska imaju jako strateško partnerstvo. Mi želimo nastaviti s daljim jačanjem tog partnerstva," izjavio je u petak (18. jula) američki savjetnik za nacionalnu sigurnost Stephen Hadley. [Getty Images]

Američki savjetnik za nacionalnu sigurnost Stephen Hadley posjetio je Tursku u petak (18. jula), u vrijeme produbljivanja krize u zemlji koja se poklopila s intenzivnim diplomatskim saobraćajem po pitanju Irana i Iraka.

Hadley je podvukao važnost stabilnosti Turske i pohvalio postignuća u samoj zemlji u zadnjih par godina. Apelirajući na Tursku da nastavi s političkim i ekonomskim reformama, on je podržao i kandidaturu zemlje za članstvo u EU.

"Tim reformama će Turska postati jača i prosperitetnija. ... Sjedinjene Države snažno podržavaju članstvo Turske u EU," rekao je Hadley nakon razgovora s turskim premijerom Recepom Tayyipom Erdoganom.

Turska se suočava sa svojom najgorom političkom krizom zadnjih decenija, a mnogi analitičari okrivljuju politiku EU prema Turskoj za pogoršavanje te krize.

"Ta kriza predstavlja … optužnicu protiv [EU] zbog njenog žalosnog propuštanja da se prema kandidaturi za članstvo Turske ponese na pozitivan način," kaže se ove sedmice u uvodniku lista Financial Times. "Da je Unija Turskoj dala jasan paket uslova i vremenske rokove, i generali i AKP mogli su svoju energiju koncentrirati na pristupanje a ne na hidžabe," kaže se u njemu.

Erdoganova Partija pravde i razvoja (AKP) sa islamističkim korijenima bori se protiv pokušaja tužilaca na ustavnom sudu da joj izreknu zabranu rada zbog navodnog podrivanja sekularno-demokratskog karaktera države. U međuvremenu, jedna grupa penzioniranih turskih vojnika i tvrdolinijaških nacionalista sad je optužena za zavjeru za zbacivanje vlade AKP.

Kriza povjerenja i među sekularnim liberalima i konzervativcima s islamističkim korijenima produbila se nakon što su kiparski problem i protivljenje francuskog predsjednika Nicolasa Sarkozyja praktično blokirali pregovore o članstvu Turske u EU. Analitičari se pribojavaju da bi borba za vlast mogla dovesti do nestabilnosti u zemlji i na propast osuditi napore na pacifikaciji Iraka i rješavanju nuklearne krize s Iranom.

Hadley je, okrenuvši se strateškim pitanjima, izrazio spremnost na daljnje unaprjeđivanje saradnje između Vašingtona i Ankare. "Sjedinjene Države i Turska imaju jako strateško partnerstvo," naglasio je on. "Mi želimo nastaviti s daljnjim jačanjem tog partnerstva."

Hadley je također govorio o nedavnim događanjima u Iraku i nedavnim zajedničkim naporima na jačanju sigurnosti i stabilnosti u toj susjednoj zemlji. Erdogan je obavio svoju prvu službenu posjetu Bagdadu prošle sedmice, otvorivši novu stratešku eru u tursko-iračkim odnosima.

Hadley je izrazio opredjeljenje u smislu podrške Turskoj u eliminaciji prijetnje od terorističke Radničke partije Kurdistana (PKK) na sjeveru Iraka. "Sjedinjene Države, Turska i IRak će nastaviti saradnju protiv našeg zajedničkog neprijatelja PKK," napomenuo je on.

Tokom razgovora s predsjednikom Abdullahom Gulom, zamjenikom načelnika turskog generalštaba i generalom Ergunom Saygunom i ministrom vanjskih poslova Alijem Babacanom, Hadley je iznio nuklearnu prijetnju koju predstavlja Iran. On je dodatno pojasnio nedavnu odluku Vašingtona da učestvuje u nuklearnim pregovorima između EU i Irana i da procijeni vjerovatnoću diplomatskog rješenja.

Babacan, koji je u petak u Ankari bio domaćin i iranskom ministru vanjskih poslova Manouchehru Mottakiju, izjavio je da je Turska spremna načiniti svaki napor u cilju iznalaženja mirnog rješenja za iransku nuklearnu krizu.

Turska politika protivi se nuklearnom naoružanju u regionu, ali kaže da zemlje imaju pravo razvijati nuklearnu tehnologiju u mirnodopske svrhe.