EU pokrenula mjere za jačanje ekonomske integracije kiparskih Turaka

20/06/2008

Izrazivši podršku naporima na ujedinjavanju Kipra, EU je ove sedmice odobrila nekoliko mjera za olakšavanje trgovine na podijeljenom ostrvu, time ublažavajući ekonomsku izolaciju zajednice kiparskih Turaka.

(AP, Reuters, Cyprus Mail - 19/06/08; AFP, AP, DPA, CNA, Novinski centar UN-a - 18/06/08; Cyprus Mail, Zaman, Agencija Anadolu – 19/06/08; Hurriyet - 17/06/08, 20/06/08; AP, AFP, EU - 16/06/08; Evropska komisija - 10/04/08)

Kiparski predsjednik Demetris Christofias i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat susreli su se prošlog mjeseca. [Getty Images]

Ministri vanjskih poslova EU odobrili su ove sedmice mjere za olakšavanje trgovine između zajednica kiparskih Grka i kiparskih Turaka, u nastojanju da pomognu u okončavanju 34-godišnje podjele Kipra.

U saopćenju objavljenom nakon ministarskog sastanka u Luksemburgu kaže se da su oni, izmjenom pravila koja se primjenjuju na trgovinu i putovanja preko "zelene linije" na ostrvu htjeli unaprijediti njegovu "trgovinsku i ekonomsku integraciju".

Evropska komisija (EK) predložila je izmjene Propisa o zelenoj liniji iz aprila 2004. prije neka dva mjeseca. Među trima ključnim mjerama su opće ukidanje carina na poljoprivredne proizvode sa turskog sjevernog dijela Kipra kad se njima vrši trgovina sa južnim dijelom ostrva koji kontroliraju Grci.

Drugom mjerom omogućava se uvođenje dobara sa turskog sjevernog dijela Kipra na južni dio pod kiparskim Grcima na period do šest mjeseci.

Nadalje, fizička lica sad mogu prenijeti robe u vrijednosti od 260 umjesto 135 eura u svom prtljagu pri prelasku te linije -- što je povećanje kojim se želi pomoći kiparskim Turcima koji imaju prodavnice.

Ministri vanjskih poslova EU izrazili su nadu da će se novim mjerama "doprinijeti povoljnoj klimi na ostrvu, olakšati prelazak lica preko linije, te podržati tekući" mirovni proces.

Kipar je podijeljen po etničkim linijama od 1974, kad su turske trupe okupirale sjever ostrva da bi ugušile kratkotrajnog državnog udara uz podršku Atine, usmjerenog na njegovo ujedinjenje s Grčkom.

Inicijativa UN-a za ponovno ujedinjavanje ostrva većinom nije prihvaćena od strane glasača-kiparskih Grka u aprilu 2004. godine. Iako je većina kiparskih Turaka taj plan podržala, u konačnici je samo međunarodno priznati dio ostrva pod Grcima postao u maju 2004. članica EU. Samo Ankara priznaje ekonomski izoliranu Tursku Republiku Sjeverni Kipar.

Nade za ponovno ujedinjenje oživljene su u martu, kad su se novoizabrani predsjednik Kipra Demetris Christofias i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat dogovorili da otpočnu s pripremama za pokretanje novih mirovnih pregovora pod okriljem UN-a.

U aprilu je ukupno 13 radnih grupa i tehničkih komiteta otpočelo uspostavljati temeljni okvir za pregovore.

Christofias i Talat susreli su se 23. maja i razmotrili napredak. Tad je postalo jasno da će grupama usmjerenim na trnovita pitanja poput imovinskih prava, sigurnosti i aranžmana o podjeli vlasti trebati još vremena. Lideri zajednica će se ponovno susresti u junu i julu i ocijeniti da li pregovarački proces može početi u skoro vrijeme.

Međutim, 19. juna u Briselu, Christofias je izrazio nezadovoljstvo ulogom Turske, rekavši da pregovarači kiparskih Turaka prije svake odluke traže odobrenje Ankare. On je također pozvao na povlačenje i do polovine turskih trupa sa sjevernog Kipra.

Završavajući u srijedu svoju dvodnevnu posjetu, generalni podsekretar za političke poslove UN-a Lynn Pascoe izrazio je uvjerenost da će se u konačnici mirovni sporazum postići. "Mislim da ćemo se u ne tako dalekoj budućnosti baviti suštinskim pregovorima," rekao je on u Nikoziji.