Ključaju tenzije nakon stupanja na snagu ustava Kosova

16/06/2008

"Sve institucije na Kosovu će od danas funkcionirati u skladu s našim ustavom. To će biti bez sumnje," rekao je premijer Hashim Thaci.

Blerta Foniqi-Kabashi za Southeast European Times iz Prištine -- 16/06/08

Muzičari Kosovske filharmonije izvode nacionalnu himnu na svečanosti održanoj u nedjelju (15. juna) u Prištini u čast novog ustava Kosova. [Getty Images]

Prvi ustav Kosova stupio je na snagu u nedjelju (15. juna), 119 dana nakon što je Kosovo proglasilo nezavisnost od Srbije. Ustavom se Kosovo definira kao suverena parlamentarna republika i nedjeljiva demokratija. Kosovo nema nikakvih teritorijalnih potraživanja i ne namjerava ostvarivati uniju ni sa jednom državom niti dijelom države, kaže se u tom dokumentu.

"Današnje stupanje ustava na snagu obilježava završetak ciklusa izgradnje države," izjavio je predsjednik Fatmir Sejdiu na svečanosti održanoj u nedjelju u Prištini. "Ustav je glavni kompas ... za naš put."

"Sve institucije na Kosovu će od danas funkcionirati u skladu s našim ustavom. To će biti bez sumnje," izjavio je premijer Hashim Thaci, pozivajući sve građane i institucije da pomognu u provedbi tog dokumenta.

"Ovim ustavom mi smo ostvarili svoje obaveze kao država," izjavio je predsjedavajući parlamenta Jakup Krasniqi. "Bez provedbe ustava na cijeloj teritoriji Kosova ne možemo govoriti o apsolutnoj nezavisnosti."

Usvajanje ustava predstavlja drugi historijski trenutak za Kosovo, nakon proglašenja njegove nezavisnosti od Srbije 17. februara. Nezavisnost Kosova priznale su četrdeset tri zemlje UN-a, ali Srbija odbacuje njegovo otcjepljenje kao nezakonito i traži dalje pregovore o njegovom statusu.

Čak i dok je ustav dobivao pohvale, ključale su tenzije. Još uvijek ostaje otvoren pitanje koje će međunarodno tijelo tu preuzeti uzde. Iako je nova misija EU, EULEX, trebala početi s radom u nedjelju, ona to nije mogla učiniti zbog određenih prepreka. Izaslanik EU na Kosovu Pieter Feith izjavio je kako je uvjeren da će Unija svoju policijsku misiju rasporediti do oktobra i da će UN ostati na Kosovu tokom ovog prijelaznog perioda. Međutim, on je upozorio kako mnogo toga zavisi od saradnje od strane Srbije.

Srbija i Rusija insistiraju da je misija EU ilegalna, jer Vijeće sigurnosti tek treba da je odobri. Nadalje, "Srbija ne prihvata proglašenje nezavisnosti Kosova kao zakonsku činjenicu," izjavio je predsjednik Srbije Boris Tadić. .

Srbija Kosovo smatra svojom južnom pokrajinom i brani svoj vlastiti teritorijalni integritet diplomatskim sredstvima, a ne silom, rekao je Tadić, prozvavši novi ustavni dokument "političkim događajem sa ... štetnim posljedicama".

Zbog protivljenja Srbije misiji EULEX, UN i dalje ostaju nadležne za funkcije poput rada policije, a EU se trudi da rasporedi policajce, suce i carinike čije prostorije još uvijek zauzima osoblje UN-a.

"Sad imamo situaciju s jednim tehničkim autoritetom, te s njegovim nasljednikom koji ne može da preuzme nadležnost," kaže direktor projekta za Kosovo Međunarodne krizne grupe Alex Anderson. "Time se riskira raspad ključnih institucija, poput policije i sudstva, te podrivanje krhke demokratije."

U međuvremenu, u Mitrovici je srbijanski ministar za Kosovo Slobodan Samardžić izjavio da će kosovski Srbi, u znak protivljenja novom ustavu, za dvije sedmice osnovati poseban parlament.