EU pozvala na brzo formiranje nove vlade u Srbiji

13/05/2008

Zvaničnici EU pozvali su u ponedjeljak Srbiju da ubrza formiranje vlade koja bi brzo napredovala na putu ka evropskim integracijama.

(FT, Independent, Telegraph, Blic, B92 - 13/05/08; AP, Reuters, AFP, DPA, BBC, Balkan Insight, Beta, B92 - 12/05/08)

Pristalice Demokratske stranke slave pobjedu na izborima u nedjelju (11. maj). [Getty Images]

Zemlje Balkana, Sjedinjene Države i EU pozdravile su u ponedjeljak (12. maj) ishod srbijanskih parlamentarnih izbora, na kojima je koalicija oko Demokratske stranke (DS) predsjednika Borisa Tadića osvojila većinu glasova.

Hrvatski predsjednik Stipe Mesić naglasio je da pobjeda koalicije Za evropsku Srbiju nad nacionalističkim snagama predstavlja dobar znak za budućnost cijelog regiona.

"Ishod izbora također pokazuje da ćemo za susjeda imati zemlju u kojoj respektabilan broj ljudi ... nije usmjeren na prošlost," rekao je on.

Zvaničnici u drugim balkanskim zemljama, uključujući Makedoniju, Crnu Goru i Kosovo, izrazili su isto mišljenje kao i Mesić, pozdravljajući ishod na najvažnijem glasanju u Srbiji otkako su u oktobru 2000. demokratske snage zbacile režim bivšeg predsjednika Slobodana Miloševića.

Pobjeda Tadićeve proevropske koalicije na izborima u nedjelju došla je kao iznenađenje, jer su predizborne ankete pokazivale da ona zaostaje za ultranacionalističkom Srpskom radikalnom strankom (SRS).

Iz Državne izborne komisije u ponedjeljak je saopćeno da je lista Za evropsku Srbiju osvojila 38,44% glasova i da će zauzeti 102 od ukupno 250 mjesta u parlamentu zemlje. SRS je iza nje, sa 29,36% glasova, to jest 77 mjesta.

Snaga Tadićevog tabora obradovala je zapadne vlade i visoke zvaničnike EU, koji su pohvalili i glasače u Srbiji zbog podrške evropskim integracijama.

"Izborno tijelo u Srbiji jasno je pokazalo da je njegovo srce u Evropi," kaže se u saopćenju ambasade SAD u Beogradu objavljenom u ponedjeljak.

Evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn pridružio se koru najviših diplomata tog 27-članog bloka u pozdravljanju uspjeha Tadićevog tabora, signalizirajući spremnost Brisela da podrži brže napredovanje Srbije u procesu pristupanja.

"Evropska komisija ... pozdravlja uspjeh reformističkih snaga koje imaju iste vrijednosti kao i Evropa," rekao je Rehn. "EU je spremna ubrzati njen kurs ka EU -- uključujući davanje statusa kandidata za članstvo." On i drugi zvaničnici EU pozvali su na brzo sastavljanje novog kabineta.

"Nadam se da će nova vlada, koja će biti odlučna u provedbi reformi i ispunjavanju neophodnih uslova za dalji napredak ka Evropi, biti formirana uskoro," izjavio je u ponedjeljak šef vanjske politike EU Javier Solana.Međutim, pošto ni Tadićeva koalicija ni SRS nisu uspjeli direktno osvojiti parlamentarnu većinu od 126 mjesta, obje traže partnere za koaliciju.

Smatra se da je nosilac četvrtog mjesta -- koalicija koju predvodi Socijalistička partija Srbije (SPS), na čijem čelu je prethodno bio Milošević, a koja je osvojila 7,6% glasova i uzet će 20 mjesta u parlamentu -- jezičak na vagi vlasti.

Koalicija između Demokratske stranke Srbije odlazećeg premijera Vojislava Koštunice i Nove Srbije, koja je zauzela treće mjesto s podrškom 11,59% glasača, što se prevodi u 30 mjesta, signalizirala je spremnost na pridruživanje koalicionoj vladi pod vodstvom SRS-a. Zamjenik lidera SRS-a Tomislav Nikolić se u ponedjeljak susreo s Koštunicom i razgovarao o formiranju zajedničkog kabineta.

Posmatrači smatraju da je koalicija Tadića i Koštunice nemoguća, jer se njihov raskol oko kandidature zemlje za EU produbio nakon što je većina članica EU priznala nezavisnost Kosova. Stoga bi predsjedniku za osiguravanje parlamentarne većine trebali i Socijalisti i neke od etničkih koalicija. Prozapadna Liberalno-demokratska partija Čedomira Jovanovića, koja je osvojila 5,24% glasova i zauzet će 13 mjesta u parlamentu, kako se tvrdi, protivi se savezništvu sa SPS-om.