Srbija i EU potpisale SAA

30/04/2008

Srbija i EU potpisale su u utorak Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju, ali će do njegove provedbe doći tek nakon što Srbija postigne punu saradnju sa ICTY-jem. EU je ubrzala potpisivanje Srbije da bi unaprijedila izglede prozapadnih stranaka pred izbore zakazane za 11. maj

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda – 30/04/08

Zamjenik premijera Srbije i glavni pregovarač Božidar Đelić (lijevo), srbijanski predsjednik Boris Tadić (sredina) i šef vanjske politike EU Javier Solana na sastanku Vijeća za opće poslove i vanjske odnose EU u Luksemburgu u utorak (29. april). [Getty Images]

Najviši predstavnici Srbije i EU potpisali su u utorak (29. april) u Luksemburgu Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SAA), prvi korak te balkanske zemlje ka punoj integraciji u EU. Do ratifikacije će doći tek nakon što Vijeće ministara EU utvrdi da Srbija u potpunosti sarađuje s Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju (ICTY).

Tribunal traži da Srbija izruči još četvoricu optuženika, među kojima su i ratni komandant bosanskih Srba Ratko Mladić i radni lider bosanskih Srba Radovan Karadžić.

Sporazum su potpisali zamjenik premijera Srbije Božidar Đelić, evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn i ministri vanjskih poslova 27 zemalja člnica EU. Svečanosti su prisustvovali predsjednik Srbije Boris Tadić i šef vanjske politike EU Javier Solana.

Rehn je izjavio da je tim potpisom svim Srbima poslan jasan signal da imaju budućnost u Evropi. On je SAA nazvao prekretnicom u odnosima između Srbije i EU.

Solana je izjavio da bi EU bila nepotpuna bez zemalja zapadnog Balkana. "Ovo [EU] je vaš dom, tu pripadate," rekao je on.

Tadić je izrazio nadu da će Srbija postati kandidat za članstvo u EU do kraja godine, čime bi se zemlji omogućio pristup većem iznosu sredstava iz budžeta Unije. On je također odbacio optužbe da potpisivanje SAA označava priznavanje nezavisnosti Kosova.

"Srbija ima i pravo i obavezu da brani svoj integritet i identitet, i tu primarno govorim o Kosovu i Metohiji. A Srbija u isto vrijeme ima i svako pravo da zahtijeva svoju evropsku budućnost," rekao je Tadić. On je obećao da će država ispuniti sve obaveze prema ICTY-ju, uprkos značajnom razočarenju u vezi oslobađanja bivšeg komandanta Oslobodilačke vojske Kosova Ramusha Haradinaja, koji je ranije u toku mjeseca oslobođen krivice za zločine počinjene nad Srbima i kolaboracionistima-etničkim Albancima.

Međutim, srbijanski premijer Vojislav Koštunica i zvaničnici Srpske radikalne stranke osudili su to potpisivanje, tvrdeći da ono znači prihvatanje nezavisnosti Kosova. Koštunica ga je opisao kao "neustavan i protivdržavni akt" koji Srbiju ne obavezuje.

"Nikad nećemo dozvoliti nikom da u ime Srbije potvrdi nezavisnost Kosova, i zato je Tadićev potpis apsolutno bezvrijedan," izjavio je Koštunica.

Rehn je međutim odbacio sve veze između SAA i statusa Kosova. On je zapazio kako se u sporazumu kaže da je Kosovo pod upravom UN-a, čime je on "neutralan" u vezi pitanja statusa Kosova. Međutim, Kosovo je do sad priznalo čak 18 članica EU.