EU namjerava zaključiti sporazum sa Srbijom prije majskih izbora

22/04/2008

Evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn naznačio je u ponedjeljak kako Brisel želi potpisati ključni sporazum sa Srbijom prije majskih izbora u zemlji, ali je srbijanski premijer Vojislav Koštunica ponovio svoje protivljenje.

(Blic, B92 - 22/04/08; Reuters, DPA, Balkan Insight, Beta, B92, Vlada Srbije - 21/04/08)

"Očito da nije u nacionalnom interesu Srbije da potpiše sporazum koji bi se sutra tumačio kao pristanak Srbija na nezavisno Kosovo," izjavio je premijer Vojislav Koštunica. [Getty Images]

EU planira potpisati važan pretpristupni sporazum sa Srbijom prije njenih izbora 11. maja, da bi zemlju zadržala na putu ka članstvu u Uniji, izjavio je jedan visoki zvaničnik iz Brisela u ponedjeljak (21. april).

"Ne želimo da Srbija odustane od svoje evropske integracije," rekao je evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn za njemački dnevnik Die Welt. "Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SAA) predstavljao bi jak signal da je Evropska unija orijentirana ka evropskoj budućnosti Srbije."

Tim sporazumom, koji zemljama koje se nadaju pridruživanju bloku sobom nosi ekonomske i trgovinske pogodnosti, Srbija bi se približila formalnom priznavanju svoje kandidature, a onda i pregovorima o članstvu.

Kada su dvije strane parafirale SAA u novembru prošle godine, zvaničnici EU saopćili su Beogradu da ključna i dalje ostaje puna saradnja s Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju (ICTY).

Haški sud vrši pritisak na Srbiju da izruči četiri bjegunca, među kojima su i bivši lider bosanskih Srba Radovan Karadžić i njegov vojni komandant Ratko Mladić.

Bez obzira na to, većina članica EU zagovara da se Srbiji SAA ponudi prije majskih izbora, u cilju jačanja njenih proevropskih snaga i sprječavanja da nacionalističke stranke iskoriste nezadovoljstvo oko nezavisnosti Kosova i na taj način pobijede. Nakon prošlomjesečnog rsapada koalicione vlade sazvani su prijevremeni parlamentarni izbori. Ona je bila podijeljena oko toga da li bi Srbija trebala ostvarivati bliže veze s EU nakon što je većina njenih članica priznala nezavisnost Kosova.

Nedavno istraživanje govori da će predstojeći izbori biti vrlo neizvjesni. Demokratska stranka (DS) Borisa Tadića i ultranacionalistička Srpska radikalna stranka (SRS) imaju svaka po otprilike 35% podrške.

DS podržava potpisivanje SAA, dok SRS i druge nacionalističke stranke, uključujući Demokratsku stranku Srbije odlazećeg premijera Vojislava Koštunice, smatraju da bi potpisivanje bilo isto što i priznavanje nezavisnosti Kosova.

Bez obzira na to, dvije strane bi ipak mogle potpisati sporazum već 29. aprila, tokom sastanka ministara vanjskih poslova EU u Luksemburgu.

Međutim, Belgija, i posebno Holandija protive se potpisivanju SAA sve dok su bjegunci još uvijek na slobodi.

Navodeći izvore iz Brisela, Reuters u ponedjeljak izvijestio da bi Holanđani mogli prihvatiti da se sporazum zaključi sad, ako bi konačna ratifikacija zavisila od naknadnog izručenja tih ljudi.

Koštunica je međutim ponovio svoje protivljenje, rekavši da taj sporazum podriva interese Srbije.

"Olli Rehn podržava jednostranu nezavisnost Kosova i podržava potpisivanje sporazuma," kaže on. "Očito nije u ... interesu Srbije da potpisuje jedan sporazum koji bi se sutra mogao tumačiti kao da Srbija potpisuje nezavisnost Kosova."

Prije svoje dvodnevne posjete Beogradu, evropska povjerenica za regionalnu pomoć Danuta Huebner je u ponedjeljak upozorila da Srbija bez potpisivanja riskira gubljenje nekih 1 milijardu eura pomoći koje je blok odvojio za period do 2013.