Kiparski Turci i kiparski Grci počinju s pripremama za pregovore o ponovnom ujedinjenju

21/04/2008

Pregovarači kiparskih Turaka i kiparskih Grka pokrenuli su pripreme za pune pregovore u cilju ponovnog ujedinjenja tog podijeljenog ostrva.

Ayhan Simsek za Southeast European Times --21/04/08

Kiparski predsjednik Demetris Christofias (lijevo) i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat sporazumjeli su se 21. marta da otpočnu novi proces ponovnog ujedinjavanja. [Getty Images]

Pravni i ustavni eksperti, pravnici i drugi predstavnici iz obaju zajednica susreli su se u petak (18. aprila) po prvi put nakon više od četiri godine da bi postavili temelje za pregovore između lidera kiparskih Turaka i kiparskih Grka.

Predsjednik Kipra Demetris Christofias i lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat usuglasili su se 21. marta da otpočnu novi proces, za koji se očekuje da će službeno započeti do kraja juna. Decenijama duga podjela Kipra i dalje je jedna od najvećih prepreka nastojanjima Turske na pridruživanju EU, te još uvijek izaziva trvenje između saveznika u NATO-u Turske i Grčke.

Nade za postizanje rješenja porasle su nakon što je Christofias u februaru došao na mjesto svog prethodnika, tvrdolinijaša Tassosa Papadopoulosa. Papadopoulos je doprinio da se osujeti zadnji veći napor na ponovnom ujedinjenju Kipra 2004. godine žestokom kampanjom protiv plana koji je predložio tadašnji generalni sekretar UN-a Kofi Annan. On je kasnije odbacio prijedloge Talata za nove pregovore i odbio da se s njim susretne.

Za razliku od toga, Christofias se već dvaput susreo s liderom kiparskih Turaka, a oni će se vjerovatno još jednom neformalno susresti 7. maja, prije nego što radne grupe zaključe svoj rad.

Ozdil Nami, glavni saradnik Talata, opisao je prvi sastanak tih tijela u petak kao "pozitivan početak". "Imamo razloga za optimizam," rekao je on, naglasivši da obje strane pokazuju "dobru volju" i da su u komisije imenovale svoje najiskusnije zvaničnike. "Naš cilj je da završimo komisijski rad za manje od tri mjeseca i da sačinimo dokumente za pregovore između našeg predsjednika i Christofiasa, tako da budu spremni do vremena njihovog sastanka," kaže on.

George Iacovou, glavni pregovarač kiparskih Grka, također je na svoj tim apelirao da usvoji konstruktivan pristup. "Trebali biste gledati na svoje kolege na pregovorima ne u duhu konfrontacije, nego kao saradnike sa zajedničkim ciljem," rekao je on.

Za te pripremne pregovore, kiparski Turci i kiparski Grci formirali su šest radnih grupa i sedam tehničkih komiteta. Radne grupe će razmatrati kompleksna pitanja rješenja, poput vlade i podjele vlasti, pitanja EU, sigurnost, teritorijalne sporove i ekonomiju. Tehnički komiteti će se usmjeriti na svakodnevne predmete, poput prevencije kriminala, kulturnog naslijeđa, humanitarnih pitanja, trgovine, javnog zdravlja i zaštite okoliša. U raspravama će učestvovati nekih 130 eksperata.

Radne grupe i tehnički komiteti održavat će sastanke svaka četiri dana, dok će se saradnici Talata i Christofiasa susretati svaki pet dan, u cilju praćenja napretka i razgovora o rješenjima za moguća neslaganja.

UN, koje posreduju u tom procesu, pozdravile su prvi sastanak pregovarača. "Kako smo već ranije rekli, UN će učiniti sve što može da dvjema stranama pomogne u potrazi za održivim i međusobno prihvatljivim rješenjem,", rekla je Elizabeth Spehar, specijalna predstavnica generalnog sekretara UN-a.

"Nadamo se da se mogu postići konkretni rezultati … koji će obezbijediti čvrstu osnovu sa koje dvojica lidera mogu krenuti dalje," rekla je ona.

Evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn također je izjavio da će njegov 27-člani blok podržati sve napore koji dovode do sveobuhvatnog rješenja, u svom odgovoru na prijedlog koji je Kipar iznio pred Evropski parlament.

Turski premijer Recep Tayyip Erdogan izrazio je podršku kiparskim pregovorima u prošlomjesečnom pismu generalnom sekretaru UN-a i članicama EU, te je apelirao na razmatranje Annanovog plana tokom uspostave temelja za nove pregovore.

Mediteransko ostrvo Kipar podijeljeno je već duže od tri decenije između međunarodno priznate uprave kiparskih Grka na jugu i samoproglašene Turske Republike Sjeverni Kipar na sjeveru, koja je zaobiđena na međunarodnom nivou.

Pokušaji UN-a ka ponovnom ujedinjenju ostrva više puta su zastajali, zadnji put 2004. godine, kad je većina kiparskih Grka glasala protiv Annanovog plana. Kiparski Turci su na odvojenom referendumu u aprilu 2004. glasali za taj plan, ali su za ulazak ujedinjenog Kipra u EU njega trebale odobriti obje strane.