Politička nestabilnost u Srbiji prijeti da ugrozi strane investicije

14/04/2008

Politička nestabilnost i nesuglasice između partnera u vladajućoj koaliciji mogli bi Srbiju koštati tri strana projekta, čija se vrijednost procjenjuje na 2 milijarde eura.

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda – 14/04/08

Raskol između Demokratske stranke predsjednika Borisa Tadića (desno) i Demokratske stranke Srbije premijera Vojislava Koštunice zaprijetio je da ugrozi velike projekte stranih ulaganja. [Getty Images]

Nakon prošlomjesečnog pada vlade u Srbiji i odluke o održavanju prijevremenih izbora u maju, zemlja je ušla u period političke nestabilnosti koji bi njenu ekonomiju mogao koštati najmanje 2 milijarde eura stranih ulaganja.

Demokratska stranka predsjednika Borisa Tadića i Demokratska stranka Srbije premijera Vojislava Koštunice, bivši partneri u vladajućoj koaliciji, ugrozili su u toku kampanje velike projekte stranih ulaganja.

Kao prvo, sporazum o gasu s Rusijom, kojim bi se samo u naftnu industriju Srbije unijelo 900m eura, odložen je. Tim sporazumom bi se osigurala i trajna stabilnost u opskrbi gasom.

Nakon toga, odgođena je izgradnja autoputa Horgoš-Požega, od strane austrijskih kompanija PORR i Alpina. Procjenjivalo se da je konačna vrijednost tog autoputa 1,7 milijardi eura. Izgradnja je odgođena zbog nemogućnosti koncesionara da se usuglase oko finansijskih uslova s Deutsche bankom.

Odgađanje obje te investicije dovelo je do usijanih javnih rasprava između stranaka Koštunice i Tadića. Koštunicini ministri optužili su Demokrate za dovođenje do zastoja u tim projektima u nadi da će dominirati novim kabinetom i onda uzeti sve zasluge za njih.

Tadićevi ministri su sa svoje strane okrivili Koštunicu za navodno iskorištavanje tih investicionih projekta u političke svrhe. Na kraju je odlučeno da će o sporazumu o gasu s Rusima glasati novi parlament, a da će austrijske firme imati rok do kraja godine da prikupe novac za izgradnju autoputa.

Treća velika investicija koju ugrožava kampanja je tender za rudnik bakra i topionički kompleks RTB Bor, koji je planirala otkupiti austrijska kompanija A-Tec za približno 300m eura. A-Tec nije uplatio taj iznos u dogovorenom roku, tako da je vlada odlučila pokrenuti pregovore s drugoplasiranim ponuđačem, SMR-om, kompanijom u vlasništvu ruskog biznismena Olega Deripaške. Iz A-Teca je saopćeno da oni ne mogu obezbijediti cijeli iznos, jer se njihov kreditor, Deutsche banka, povukla iz angažmana u Srbiji. Banka poriče taj navod.

Ekonomista Stojan Stamenković izjavio je da je zastoj u stranim ulaganjima rezultirao iz političke nestabilnosti i da predstavlja prijetnju ekonomskom rastu.

"Povjerioci i ulagači, posebno strani, čekaju da vide rješenje zapleta izazvanog otcjepljenjem Kosova i njegov utjecaj na ekonomsku orijentaciju Srbije nakon izbora 11. maja," kaže on.

Ove godine, Srbija očekuje oko 1,3 milijarde eura stranih ulaganja. Prošle godine su ona iznosila približno 2 milijarde eura. Ekonomisti upozoravaju da će smanjenje investicija omesti i ekonomski rast i otvaranje radnih mjesta, jer domaći kapital nije dostatan.