Kosovski lideri proglasili nezavisnu državu na osnovu Ahtisaarijevog plana

18/02/2008

Nedjeljna odluka dovela je do masovnih proslava širom Kosova, ali optimizam je pomiješan s realizmom, jer većina osjeća izazove koji predstoje.

Artan Mustafa za Southeast European Times iz Prištine -- 18/02/08

Kasno u nedjelju (17. februar) nakon proglašenja održane su proslave u Prištini. [Laura Hasani]

Kosovo je u nedjelju (17. februar) bilo pozornica masovnog slavlja, nakon što su poslaniciusvojili jednostrano proglašenje nezavisnosti od Srbije. Taj potez uslijedio je nakon skoro dvogodišnjeg procesa pregovora pod međunarodnim pokroviteljstvom, u kojima se nije uspjelo doći do sporazuma, te uz kontinuirani ćorsokak po tom pitanju u Vijeću sigurnosti UN-a.

Na ulice je izašlo na hiljade ljudi, mašući albanskim zastavama, te zastavama zapadnih zemalja za koje se smatra da podržavaju nastojanje ka nezavisnosti. Doletjeli su Albanci iz zemalja širom svijeta radi učešća na tim proslavama, koje su kulminirale u nedjelju u 23 sata zvaničnim vatrometom. Tom događaju prisustvovalo je preko 1.000 stranih novinara, a najpoznatije svjetske medijiske kuće uživo su prijenosili događaj.

Ovim proglašenjem, lideri Kosova se nadaju da će zatvoriti zadnje poglavlje raspada bivše Jugoslavije. Već decenijama, etnički albanska manjina u pokrajini stremi nezavisnosti. Tim stremljenjima se surovo suprotstavio bivši lider srbije Slobodan Milošević, etničkim sukobom te, na kraju, iz njega rezultirajućom intervencijom NATO-a.

Dokument odobren u nedjelju zasnovan je na planu koji je iznio bivši finski predsjednik Martti Ahtisaari, kojeg je UN imenovao da nadzire proces pregovaranja u cilju rješavanja kosovskog pitanja. Ahtisaarijevim planom predviđa se multietničko Kosovo sa šest konstitutivnih zajednica -- Albancima, Srbima, Romima, Turcima, Bosancima i Egipćanima.

Parlamentarci su odobrili i nacionalnu zastavu, koja je plave boje po uzoru na EU, s mapom Kosova i šest zvijezda koje predstavljaju zajednice koje tu državu sačinjavaju.

"Proglašavamo Kosovo za demokratsku, sekularnu i multietničku republiku, vođenu principima nediskriminacije i ravnopravne zaštite u skladu sa zakonom. Mi ćemo štititi i promovirati prava svih zajednica na Kosovu i stvarati neophodne uslove za njihovo djelotvorno učešće u političkom i procesu odlučivanja," kaže se u toj deklaraciji.

Premijer Hashim Thaci kaže da na Kosovu nade nikad nisu bile veće. "Obećavamo da će primjena Ahtisaarijevog prijedloga biti naš nacionalni prioritet," izjavio je on u parlamentu.

Predsjednik Fatmir Sejdiu rekao je da nezavisnost obilježava kraj raspada bivše Jugoslavije, proces koji je izazvao dugotrajne sukobe u Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj, kao i na Kosovu. "Sad je vrijeme da radimo na stvaranju sredine pomirenja i opraštanja," izjavio je on.

"Po prvi put u svojoj historiji, imamo okvir koji nam omogućava da se slobodno izgrađujemo, bez strahovanja od brutalne sile našeg susjeda [Srbije]," izjavio je poznati kosovski novinar Veton Surroi.

Optimizam je međutim pomiješan s realizmom, jer većina Kosovara shvata da predstoje veliki izazovi. Ekonomija je u neredu, a novonastala država ne uživa legitimnost koju bi joj dala usuglašenost u Vijeću sigurnosti UN-a. Rusija je već osudila potez Prištine, pa čak je i EU podijeljena, jer je nekoliko članica naznačilo da će ili odložiti priznavanje ili ga potpuno odbaciti.

Bivši američki izaslanik za Balkan Richard Holbrooke rekao je da lideri moraju raditi na sprječavanju nastanka ćorsokaka u toj situaciji. "Na Srbiji je da prihvati realnost nove države. Međutim, Albanci i vlada u Prištini moraju garantirati da Srbi neće biti maltretirani, da će njihovi historijski i vjerski spomenici biti zaštićeni i da će živjeti u miru sa svojim susjedima Albancima," rekao je on.

EU je u subotu odobrila slanje na Kosovo misije od 1.800 pripadnika, koja će pomagati pravosudnom sistemu i policiji. U okviru nje će biti i osoblje političkog ureda zaduženog za praćenje provedbe Ahtisaarijevog plana.

Prema riječima političkog analitičara Arbena Xhaferija, Evropa može pomoći da se Kosovo pretvori u modernu državu. "Ako to budemo shvatili i budemo s njima vješto sarađivali, Kosovo bi u narednom periodu moglo postati uzor za uspjeh," rekao je on.