U Makedoniji se pod znak pitanja stavlja legalnost i etika agencija za naplatu dugova

30/01/2008

Makedonske kompanije koje ne mogu naplatiti dugove od klijenata počele su angažirati agencije za naplatu. Dužnici se međutim žale na taktiku pritiska, maltretiranje i prisilu.

Dimitar Bocevski za Southeast European Times iz Skoplja -- 30/01/08

Neke firme u Makedoniji su se za naplatu dugova obratile naplatnim agencijama. [Tomislav Georgiev]

Zbog dobro poznate neefikasnosti sudova i pravosudnog sistema u Makedoniji, neke firme traže pomoć od naplatnih agencija kad nisu u mogućnosti naplatiti dugove od građana. Iako stručnjaci za imovinsko pravo smatraju da takva naplata dugova predstavlja "reket" koji je pravno i etički upitan, agencije tvrde da se drže zakona o obligacionim odnosima, koji regulira pitanja vezana za ugovore.

Prema zvaničnicima iz naplatnih agencija, onog momenta kad dužnik otpočne telefonski razgovor, on pristaje na pregovore. Dužnici su međutim uznemireni taktikom pritiska i stalnim pozivima u strateško vrijeme. "Agenti zovu rano ujutru vikendom, kad su sigurni da smo kod kuće, ali da spavamo," kaže 48-godišnji Blagoja Stojanovski, oženjen i otac troje djece.

"Oni se predstavljaju samo imenom i ako nismo kod kuće, oni od naše djece traže brojeve naših mobilnih telefona. Čak ih pitaju i gdje radimo. Ja smatram da je to maltretiranje djece i prisilno iznuđivanje privatnih informacija," kaže on.

Direktor firme za centralno grijanje Skopje-Sever Dragan Mekanigiev koristio je naplatne agencije kad klijenti nisu platili račune. "Angažirali smo dvije naplatne agencije na određeni rok i plaćali smo ih na osnovu stope uspješnosti," rekao je on.

"Imali smo pritužbi od klijenata koji su dugovali novac, ali postupanje agenata je vjerovatno prihvatljivo," kaže Mekanigiev. "Nisam upoznat s kodeksom postupanja tih agencija, ali one imaju određeno vrijeme kad mogu zvati dužnike i kako trebaju s njima komunicirati. Vjerujem da daju sve od sebe da zadrže reputaciju svoje agencije."

Pravne implikacije takve prakse i dalje nisu jasne, jer maltretiranje je po zakonu kažnjivo. Možda je od većeg interesovanja kompanijama koje bi eventualno koristile takve agencije činjenica da ta praksa ima upitne rezultate.

"Naplata mora ići putem zakonskih kanala ako dug nije otplaćen. To je obligacioni odnos između dužnika i prodavca," kaže Zvonimir Jankulovski, profesor na Američkom univerzitetu u Skoplju.

"Još uvijek nije jasno po kom zakonu bi se reklo da se ti građani reketiraju," kaže Jankulovski. "Nejasna je i pravna osnova po kojoj te kompanije angažiraju takve agencije, kao i metod za obračun naknade tih agencija."