Turska razmatra "pouzdanost" gasa iz Irana

18/01/2008

Obustava isporuke prirodnog gasa iz Irana za Tursku ranije ovog mjeseca navela je turske zvaničnike da počnu razmatrati odnose s drugim zemljama koje isporučuju gas i naftu.

Ayhan Simsek za Southeast European Times -- 18/01/08

Turski premijer Recep Tayyip Erdogan zatražio je prošle sedmice od Irana da obnovi isporuku gasa Turskoj. [Getty Images]

Ranije ovog mjeseca, Iran je obustavio isporuku prirodnog gasa Turskoj, navodeći povećanje domaće potražnje zbog hladnog vremena, kao i pad u dotoku prirodnog gasa iz Turkmenistana. Taj potez je doveo do toga da Turska sa svoje strane obustavi transport gasa za Grčku. I Turska i Grčka još jednom su se okrenule Rusiji da bi spriječile veliku energetsku krizu tokom oštrih zimskih vremenskih uslova. Iran u četvrtak (17. januar) nije mogao tačno reći kad će obnoviti isporuku gasa Turskoj, i okrivio je turkmenske zvaničnike za "nemoralno" ponašanje. Iran obično izvozi do 30m kubnih metara dnevno prirodnog gasa Turskoj, a iz Turkmenistana dnevno uvozi nekih 23m.

"Tačno je da Iran ima druge po veličini rezerve prirodnog gasa u svijetu, ali trenutno nema kapacitete za proizvodnju, a Iran i sam zavisi od gasa iz Turkmenistana," kaže turski energetski stručnjak Faruk Demir. "Stoga on za sad i nije prava alternativa za ruski gas."

Turkmenistan je saopćio da su "tehnički problemi" doveli do obustave izvoza gasa u Iran. Međutim, Turkmenistan i Rusija su nedavno potpisali jenergetski sporazum u sklopu kog Moskva sad plaća 9 eura za 1.000 kubnih metara turkmenskog gasa, a Turkmenistan je prema izvještajima zatražio slično povećanje i od Irana.

U cilju smanjenja svoje zavisnosti od ruskog gasa, turska vlada je prošle godine potpisala sporazum s Iranom -- koji su Sjedinjene Države kritizirale. U njemu se predviđa ulaganje Turske od 2 milijarde eura u iransko plinsko polje Južni Pars, kao i zajednička ulaganja za sistem cjevovoda koji bi se pružao do istočne Turske.

Vašington je izrazio nelagodu zbog tog sporazuma, zbog politike sankcija iz 1996. prema zemljama koje ulažu u Iran. Međutim, neki energetski stručnjaci iz Turske vjeruju da je Iran spreman na saradnju po pitanju rješavanja krize u vezi svojih nuklearnih pogona, čime bi se otvorio put za nova ulaganja kojima bi se razvile bogate rezerve prirodnog gasa u toj zemlji.

Turska kupuje gas od Irana još od 2001, ali isporuka je nestabilna -- svake godine dolazi do obustave zbog teških zimskih uslova.

U cilju izbjegavanja te neizvjesnosti, Turska je počela kao opciju razmatrati Irak. Prošle sedmice je ministar energetike Helmi Guler objavio da će Turska raditi sa Sjedinjenim Državama na jačanju transporta iračkog prirodnog gasa i nafte. Turska i Sjedinjene Države također su se složile o zajedničkom ispitivanju energetskih resursa u Iraku, saopćio je on.

Mnogi eksperti za energetiku smatraju kako Turska mora odlučiti da li će intenzivirati saradnju s Iranom ili će vršiti ispitivanja gasnih i naftnih resursa u Iraku sa Sjedinjenim Državama. Ranije ove sedmice, turski premijer Recep Tayyip Erdogan izjavio je da će vlada razmotriti planove o užoj saradnji s Iranom po pitanjima energetike.

"Sjedinjene Države su naš saveznik, naš strateški partner. Međutim, [ni] Sjedinjene Države ni Izrael nemaju izvore kojima bi se mogle pokriti energetske potrebe Turske," izjavio je on.