UN: Kriza zbog klimatskih promjena još uvijek se može spriječiti

04/01/2008

Potrebna je hitna akcija suzbijanja emisija stakleničkih gasova u cilju izbjegavanja katastrofalnih rizika po buduće generacije, upozorava UNDP u novom izvještaju.

(FT, Bloomberg, Science Daily - 17/12/07; Reuters - 16/12/07; BBC, UN - 15/12/07; International Herald Tribune - 28/11/07; UNDP, AP, The Guardian, Bloomberg - 27/11/07)

"Postoji samo jedan svijet," rekao je predsjednik Evropske komisije Jose Manual Barroso. "Zajednički, razvijene i zemlje u razvoju mogu postići uspjeh."

Razvijene zemlje moraju preduzeti hitnu akciju u cilju smanjivanja emisija vezanih za globalno zagrijavanje, u svrhu izbjegavanja ekološke katastrofe koja bi mogla pogoditi cijelu planetu, kaže UNDP u svom Izvještaju o ljudskom razvoju (HDR) za 2007/2008, objavljenom 27. novembra.

"Klimatske promjene prijete dvostrukom katastrofom, gdje će nakon problema s ljudskim ruštvenim razvojem u ranoj fazi u siromašnom svijetu uslijediti dugoročnije opasnosti za cjelokupno čovječanstvo," naglasio je generalni sekretar UN-a Ban Ki-moon u ovom izvještaju na 400 stranica.

Iako su najsiromašnije zemlje najmanje doprinijele tom problemu, njihovi građani bit će najviše ugroženi, jer one imaju najmanje resursa na raspolaganju, kažu autori studije pod naslovom "Borba protiv klimatskih promjena: ljudska solidarnost u podijeljenom svijetu". Međutim, na kraju, čak ni najbogatije zemlje neće biti imune na utjecaj globalnog zagrijavanja.

"Put kojim trenutno idemo ide u jednom smjeru, ka ekološkoj katastrofi," kaže se u izvještaju, iako se potvrđuje da i dalje postoje neizvjesnosti po pitanju tempa globalnog zagrijavanja.

Razvijene nacije bi, kaže se u HDR-u, trebale do 2015. obezbijediti 58 milijardi eura godišnje za programe podrške usmjerene na jačanje kapaciteta zemalja u razvoju u smislu borbe protiv rizika vezanih za klimatske uslove.

U njemu se također apeluje na bogate zemlje, koje su najodgovornije za sve veću količinu nakupljenog ugljen-dioksida i drugih gasova koji zaustavljaju toplotu u atmosferi, da za cilj imaju vrhunac emisija do 2015, uz smanjenje od 30% do 2020, te uz smanjenje od najmanje 80% do 2050, u poređenju s nivoima iz 1990.

Ako svijet ne poduzme odgovarajuće akcije u toku naredne decenije, povećanje temperature od dva stepena celzijusa "moglo bi zaustaviti, a onda i okrenuti društveni razvoj unatrag" u najsiromašnijim zemljama, gdje 2,6 milijarde ljudi živi od 1,35 eura dnevno ili čak manje, upozorava UNDP.

Nadgrađujući nedavno objavljene nalaze Međuvladinog panela za klimatske promjene (IPCC), u HDR-u je postavljen dnevni red za Konferenciju o klimatskim promjenama, koja je otpočela na Baliju 3. decembra. Konvenciji su prisustvovali predstavnici oko 190 zemalja, kao i posmatrači iz NVO-a, međuvladinih organizacija i medija.

Nakon višednevnih razgovora, dogovor je postignut 15. decembra, nakon što su delegati prihvatili zaključke IPCC-a o tome da se klimatske promjene dešavaju i da su one uzrokovane sve većim emisijama stakleničkih gasova koji se proizvode ljudskom djelatnošću.

Dokument sačinjen na konferenciji nazvan je "Smjernice sa Balija." Njime se poziva na pregovore u četiri osnovne oblasti -- ublažavanje, prilagođavanje, tehnologija i finansiranje -- te se kraj 2009. postavlja kao rok za novi sporazum o suzbijanju emisija.

Najviši međunarodni zvaničnici pozdravili su taj dokument.

"Postoji samo jedan svijet," rekao je predsjednik Evropske komisije Jose Manual Barroso. "Zajednički, razvijene i zemlje u razvoju mogu postići uspjeh."