Kosovo i Srbija -- šta će biti dalje?

17/12/2007

Pošto su okončani pregovori pod vodstvom trojke, Vijeće sigurnosti UN-a će sad na zasjedanju pokušati postići rješenje za status Kosova. Priština u međuvremenu kaže da će jednoglasno proglasiti nezavisnost.

Igor Jovanović i Blerta Foniqi-Kabashi za Southeast European Times iz Beograda i Prištine – 17/12/07

Kosovo će uskoro proglasiti nezavisnost, izjavio je predsjednik Kosova Fatmir Sejdiu. [Getty Images]

U srijedu (12. decembar), predsjednik Kosova Fatmir Sejdiu izjavio je da će do nezavisnosti pokrajine doći za nekoliko dana. "Samo smo par dana razdvojeni od konačnog akta o nezavisnosti Kosova, koji će dobiti međunarodni blagoslov i blagoslov naših prijatelja, SAD, EU i drugih demokratskih zemalja," rekao je on.

Slovenija -- koja će po principu rotacije preuzeti predsjedavanje EU od 1. januara -- izradila je plan za nezavisnost Kosova i za reakciju Evrope na njega. U izvještajima od srijede se kaže kako se očekuje da će se Kosovo proglasiti nezavisnom državom u prva dva mjeseca 2008, te da će ga u roku od 48 sati priznati Britanija, Francuska, Italija i Njemačka, prema nacrtu tog prijedloga.

Očekuje se da će uskoro nakon toga svoje formalno priznanje pokrajine objaviti i Sjedinjene Države, a odmah nakon toga i Švicarska, Island i Norveška, te grupa zemalja -- među kojima Turska, Makedonija, Albanija, Crna Gora, Hrvatska i Slovenija.

Pored toga, Slovenija želi da ministri vanjskih poslova EU izdaju saopćenje odmah nakon proglašenja nezavisnosti na Kosovu, u cilju otvaranja puta da se na ljeto tamo rasporedi upravna, pravosudna i policijska misija EU.

Srbijanske vlasti kažu da će oštro reagirati ako Kosovo proglasi nezavisnost bez dozvole Vijeća sigurnosti UN-a. Međutim, vlada je odbacila mogućnost intervencije vojske na Kosovu, jer bi to vodilo sukobu s nekih 16.000 vojnika KFOR-a stacioniranih u pokrajini.

"Srbija zna kako je biti u ratu s cijelim svijetom. Stoga ta opcija ne dolazi u obzir," izjavio je ministar odbrane Srbije Dragan Šutanovac.

Neki analitičari u Beogradu međutim upozoravaju da će se srbijanski zvaničnici susresti s teškim zadatkom zaštite svojih sunarodnika ako Srbi koji žive u enklavama na Kosovu postanu žrtve albanskog nasilja.

Beograd -- i članica Vijeća sigurnosti Rusija -- insistiraju na nastavku pregovora sve dok se ne dođe do kompromisnog rješenja.

Ranije ove sedmice, predsjednik Srbije Boris Tadić izjavio je kako će zemlja pokrenuti inicijativu da Vijeće sigurnosti zatraži mišljenje od Međunarodnog suda pravde o tome da li bi nezavisnost Kosova bila legalna ili ne.

"Ako dođe do takvog akta, naš je posao da poništimo takvu odluku i da pokrenemo sve međunarodne pravne procese pred sudovima i međunarodnim pravnim institucijama za poništavanje tog akta," rekao je Tadić. Ako neka zemlja prihvati nezavisnost pokrajine, Srbija "će pokrenuti procese protiv vlada tih zemalja pred njihovim vlastitim pravnim institucijama," dodao je on.

Prije dvije sedmice, ministarstva Srbije usvojila su akcione planove koji će se provoditi ako Kosovo proglasi nezavisnost. Ti planovi označeni su kao državna tajna i nisu na raspolaganju javnosti.

Analitičari vjeruju da bi Beograd mogao Kosovu nametnuti trgovinski embargo i zaustaviti opskrbu strujom te pokrajine. Beograd bi također mogao revidirati svoje političke i ekonomske veze sa zemljama koje budu priznale nezavisnost Kosova, pa čak s nekima i presjeći diplomatske veze.

Međutim, u slučaju ekonomske blokade Kosova, skoro je sigurno da će srpske enklave na centralnom i južnom Kosovu, u kojima žive dvije trećine preostalih Srba na Kosovu, biti izolirane. To bi lako moglo dovesti do egzodusa Srba ka sjeveru pokrajine, koji je usko vezan s užom Srbijom.