Sve veće cijene hrane produbljuju krizu u BiH

13/12/2007

Cijene u Bosni i Hercegovini su u novembru dramatično porasle, između ostalog, brašno je poskupjelo za 60%, a ulje je skočilo za čak 200%. Neki krive svjetsko tržište, a neki okrivljavaju političku krizu u zemlji.

Denis Džidić za Southeast European Times iz Sarajeva -- 13/12/07

Cijene mnogih prehrambenih proizvoda u BiH naglo su porasle u zadnjih par sedmica. [AFP]

Mnogi eksperti smatraju da politika i domaće vlasti stoje iza dramatičnih skokova cijena u Bosni i Hercegovini (BiH) proteklog mjeseca, međutim međunarodni zvaničnici povezuju to povećanje za rast cijena u ekonomiji svjetskog tržišta.

Koji god da je razlog za to, podaci koje je sredinom novembra prikupio Savez sindikata Bosne i Hercegovine pokazuju da su u roku od nekoliko dana cijene osnovnih prehrambenih proizvoda naglo otišla gore. Prva osnovna namirnica koja je poskupjela bilo je brašno, koje je skočilo za skoro 60% u odnosu na cijene iz oktobra. Najveće zabilježeno povećanje međutim bilo je u cijeni ulja, koje je skočilo za 200%. Cijene mlijeka, šećera i sira naglo rastu, kao i cijene komunalnih usluga, što dovodi do velike zabrinutosti kod građanstva.

"Loše ekonomsko stanje u BiH rezultat je političke krize koja, u manjem ili većem stepenu, traje još od Dejtonskog mirovnog sporazuma," izjavio je predsjedavajući predsjedništva BiH Željko Komšić na regionalnom ekonomskom forumu jugoistočne Evrope u Dubrovniku.

Čelnik Udruženja potrošača BiH Mesud Lakota slaže se da iza ove nedavne bure stoje politika i domaće vlasti. "Evropsko tržište ne može doći do nas zbog određenih lobija, a neki od problema su u vladi. Sad čekamo na reakciju vlade na to, ali ja se nadam da to neće biti da se veteranima da [5 eura] mjesečno, jer to nije dovoljno."

Premijer Republike Srpske (RS) Milorad Dodik odbio je prihvatiti krivnju za krizu, objasnivši da je do povećanja općih cijena zbog povećanja cijena nafte došlo širom svijeta, a ne samo u regionu.

U cilju kontroliranja krize u BiH, vlada će na tržište radi smanjenja cijena plasirati osnovne prehrambene proizvode iz rezervi RS i Federacije BiH.

Predsjednica Saveza sindikata BiH Ranka Mišić pozvala je vladu da formira fond za one najugroženije, poput vetrana i nezaposlenih. Ona je apelovala i na Regulatornu agenciju za električnu energiju da spriječi eventualne dalje povišice cijena struje. To bi moglo dovesti do "potpunog uništenja porodičnih budžeta i upropastilo bi mnoge kompanije", kaže ona.

Svjetska banka, MMF i Ured visokog predstavnika u BiH odbacuju tvrdnje da je porast cijena uzrokovan time što maloprodavci profitiraju od trenutne političke krize.

"Važno je objasniti razloge koji stoje iza ovog porasta cijena: on je prije svega retultat povećanja cijena na svjetskim tržištima," izjavili su u saopćenju krajem mjeseca zvaničnici ove tri međunarodne organizacije.

"Bosna i Hercegovina ima otvorenu ekonomiju, koja u konačnici štiti građane BiH od povećanja cijena većih od onih na svjetskim tržištima," kaže se u tom saopćenju i zapaža da "povišice cijena, koje su bile dramatične kod nekih proizvoda, nisu veće od povećanja na svjetskim tržištu."