Rusija Srbiji ponudila uključenje u gasovod Južna struja

12/12/2007

Sporazum koji je predložila Rusija, kojim se otvara put za uključenje Srbije u projekat gasovoda Južna struja, načinit će od ove balkanske zemlje regionalnog lidera u energetici, izjavio je u utorak jedan visoki zvaničnik Beograda.

(Reuters, B92, Vlada Srbije - 11/12/07; AP, RIA Novosti - 22/11/07)

Prema tom sporazumu, jedna ruska firma preuzela bi kontrolu nad srbijanskim naftnim monopolom NIS, izjavili su zvaničnici u utorak (11. decembar). [Arhiva]

Srbija će biti uključena u projekat cjevovoda za prirodni gas, u sklopu nacrta energetskog sporazuma koji je u utorak (11. decembar) Rusija ponudila Srbiji.

Sporazum je predložen neka dva mjeseca nakon što je jedna delegacija, pod vodstvom izvršnog direktora ruskog naftnog i gasnog monopola Gazprom Alexeia Millera, posjetila Srbiju i razgovarala o saradnji u energetskom sektoru. Tokom pregovora sa srbijanskim liderima, ruska delegacija izrazila je interes za privatizaciju nekih od ključnih kompanija u zemlji, među kojima i rafinerije Naftne industrije Srbije (NIS), koja predstavlja monopol.

Ruski ambasador u Beogradu Aleksandar Alekseyev, koji je u utorak dostavio nacrt sporazuma srbijanskom ministru energetike Aleksandru Popoviću, rekao je da bi on utjecao na energetsku sigurnost cijelog regiona i da bi označio važan događaj u bilateralnim odnosima.

"Ovim sporazumom predviđa se izgradnja tranzitnog cjevovoda Južna struja kroz Srbiju, izgradnja objekata za skladištenje gasa i strateško partnerstvo u modernizaciji NIS-a," izjavio je Popović na zajedničkoj novinskoj konferenciji s ruskim ambasadorom. "Ja ću ga proslijediti vladi, a zatim će radna grupa raditi na detaljima. Nakon toga će ga ratificirati parlament."

U izvještajima o Millerovoj oktobarskoj posjeti kaže se da bi Gazprom razmatrao dostavljanje ponude za NIS samo u sklopu paketa po kom bi mu bilo također dozvoljeno da koristi teritoriju Srbije za izgradnju poteza cjevovoda za prirodni gas Južna struja i za izgradnju novih objekata za skladištenje gasa.

Prije neke tri sedmice, Gazprom i italijanska firma Eni SPA potpisali su sporazum o izgradnji cjevovoda Južna struja u vrijdnosti od skoro 7 milijardi eura, uključujući osnivanje zajedničke investicije u vlasništvu 50:50, u cilju izrade marketinške i studije izvodljivosti za taj projekat. Predloženi cjevovod u dužini od 900km išao bi ispod Crnog mora preko Bugarske i njime bi se dostavljalo 30 milijardi kubnih metara ruskog prirodnog gasa godišnje u Austriju, Sloveniju i Italiju.

Iako će Gazprom i Eni SPA zajednički finansirati, voditi i biti vlasnici tog projekta, za koji se očekuje da će biti gotov 2013, tranzitnim zemljama bi se vjerovatno ponudili manjinski ulozi.

Ako Srbija prihvati i ratificira predloženi sporazum, to bi od nje načinilo regionalnog lidera u energetskom sektoru, izjavio je u utorak za novinare Popović.

Međutim, povezujući ruski prijedlog za Moskvinu jaku podršku stavu Beograda po pitanju statusa Kosova, mnogi analitičari smatraju da je ponuđeni sporazum politički motiviran. Neki su također zabrinuti zbog toga što bi jedna kompanija kontrolirala i cjevovod i objekte za skladištenje gasa.

"Svako proširenje toga na NIS bilo bi štetno," izjavio je za Reuters Miroslav Prokopijević, analitičar trusta mozgova Centar za slobodno tržište. "On bi se politički mogao koristiti kao instrument pritiska. Ekonomski, on bi bio štetan, jer ruske firme nisu poznate po svojoj naprednoj tehnologiji. To bi bilo proširenje monopola na tržištu nafte, gasa i njihovih derivativa."

Drugi su izrazili zabrinutost da bi se tim sporazumom mogli obeshrabriti potencijalni drugi strani ulagači.

O privatizaciji NIS-a raspravlja se još od 2005, a početni planovi predviđali su da se ponudi udio od 25% u tom monopolu u iznosu od nekih 204m eura. Od kupca bi se također zahtijevalo da se obaveže na dodatnu investiciju od 170m eura. Aktuelna vladajuća tročlana koalicija je prema izvještajima podijeljena po pitanju toga da li se držati tog plana.