U Rumuniji održani prvi izbori za EP; izborni referendum nevažaći zbog male izlaznosti

26/11/2007

Demokrati predsjednika Traiana Basescua pobijedili su na nedjeljnim izborima za Evropski parlament, ali prijedlog za ustanovljavanje većinskog glasačkog sistema izgleda da je propao.

Paul Ciocoiu za Southeast European Times iz Bukurešta -- 26/11/07

Predsjednik Demokratske stranke (PD) Emil Boc (desno), gradonačelnik Bukurešta Adriean Videanu (lijevo) i drugi članovi stranke slave u sjedištu PD-a nakon nedjeljnog glasanja. [Getty Images]

Rumuni su u nedjelju (25. novembar) izašli na glasališta da bi izabrali svoje predstavnike za Evropski parlament (EP) u Strazburu. Na prvim evropskim izborima natjecalo se trinaest političkih stranaka i jedan nezavisni kandidat. Rumunija se EU pridružila tek u januaru.

Paralelno s tim, građani su glasali na nacionalnom referendumu o prijedlogu predsjednika Traiana Basescua za većinski glasački sistem. Rezultati će međutim vjerovatno biti poništeni zbog niske izlaznosti.

Prema preliminarnim rezultatima, Basescuova Demokratska stranka pobijedila je na izborima za EP s 29,23% glasova. Socijaldemokrati su bili drugi s 21,65%, dok je Nacionalna liberalna stranka premijera Calina Popescua Tariceanua bila iza njih sa tek nešto malo više od 13%. Velike gubitke pretrpila je ultranacionalistička Partija za Veliku Rumuniju (PRM), koja je do sad držala pet od ukupno 35 mjesta za Rumuniju u EP-u. Ona je dobila samo 3% glasova i više neće imati zastupnika.

Lider PRM Corneliu Vadim Tudor već je najavio svoju ostavku u rumunskom parlamentu. Pozvao je svoje stranačke kolege da učine to isto.

Na paralelno održanom referendumu, 82,9% Rumuna reklo je "da" za novi Basescuov sistem. Međutim, izlaznost, koja se procjenjuje na nivou od 25,5%, bila je mnogo manja od potrebnog praga od 50%, te ti rezultati neće biti važeći.

Basescu je bio predložio da se Rumunima omogući da direktno biraju pojedinačne kandidate, umjesto putem stranačkih lista, te da se ustanovi sistem većinskog glasanja umjesto aktuelnog proporcionalnog sistema. Novi sistem, kojim bi se i broj parlamentaraca smanjio za nekih 20%, odslikava izborni sistem s dva kruga koji se koristi u Francuskoj i koji bi mogao dovesti do formiranja jačih vlada.

Alternativni prijedlog koji je iznio Tariceanu značio bi ustanovljavanje proporcionalnog sistema od različitih članova, zasnovan na njemačkom izbornom sistemu.

"Referendum predstavlja lekciju čak i za mene, ali neću prestati da vjerujem i govorim kako Rumuni žele reformaciju političke klase," izjavio je Basescu u govoru u nedjelju, priznajući poraz. On je rekao da je trebao posvetiti više vremena tome da objasni važnost nenominalnog glasanja.