Nakon skandala s mitom, rumunski parlament usvojio zakon o privatnosti

19/11/2007

Grupe za ljudska prava pozivaju predsjednika Traiana Basescua da stavi veto na novi zakon o privatnosti, za koji neki kažu da treba da štiti zvaničnike od istraživačkog novinarstva.

Calin Cosmaciuc za Southeast European Times iz Bukurešta -- 19/11/07

Rumunski ministar poljoprivrede Decebal Traian Remes dao je prošlog mjeseca ostavku. [AFP]

Parlament Rumunije nedavno je usvojio novi zakon o privatnosti, za koji neki kažu da će suzbiti napore na borbi protiv korupcije. Njime se predviđa zatvorska kazna za svako lice koje objavi sadržaj presretnutih razgovora. Grupe za ljudska prava, među kojima i Helsinški komitet u zemlji, upozoravaju da se tim zakonom "mediji stavljaju pod veliki pritisak", i pozivaju predsjednika Traiana Basescua da iskoristi svoje pravo na veto.

Parlamentarci su taj zakon usvojili tek nekoliko sedmica nakon što je javna televizija Rumunije (TVR) emitirala snimak ministra poljoprivrede Decebala Traiana Remesa kako prima mito. Neki kažu da su izgleda politički lideri u zemlji željniji kažnjavanja istraživačkih novinara nego izlaženja na kraj s korupcijom.

Skandal s Remesom -- jedan od najvećih koji je pogodio zemlju -- doveo je do ostavke tog ministra. Snimak pokazuje i umiješanost bivšeg ministra poljoprivrede Ioana Muresana i lokalnog biznismena Gheorgha Ciorbe.

Skrivena kamera snimila je sastanak u jednom bukureštanskom kafeu između Remesa i Muresana, tokom kog je Muresan Remesu dao jednu kovertu. TVR je emitirao i prisluškivane telefonske razgovore s Ciorbom, koji se čuje kako kaže da želi pobijediti na tenderima vrijednim milione eura u institucijama kojima je koordinirao Remes.

U tim telefonskim razgovorima, Ciorba je zatražio od Muresana da bude posrednik do Remesa, ponudivši 15.000 eura, tradicionalne kobasice i novi automobil.

Nakon prikazivanja tog snimka, premijer Calin Popescu Tariceanu je od Remesa zatražio da napusti funkciju, dok su vlasti počele s istragom o izvoru te priče. "Izgleda da je snimke proizvela organizacija koja je vršila istragu o tom slučaju," rekao je Tariceanu.

Mnogim Rumunima je ta traka samo potvrdila sumnje. "Eto kako se ovdje radi. Bio bih iznenađen da je ministar odbio novac," izjavio je Adrian Barbu, mladi doktor iz Konstante, za Southeast European Times. "To je bilo važno, jer svi su vidjeli stvarna lica ljudi za koje su glasali," rekao je on.

"Bilo je normalno da će TVR emitirati tu traku," rekao je medijski analitičar Iulian Comanescu. "Ali trebali su uravnotežiti priču i onda je prikazati narodu. Oni su mjesto toga prikazali bombu."

Prošle sedmice se tokom jedne konferencije NVO u Bukureštu debati pridružio američki ambasador u Rumuniji Nicholas Taubman. "Meni je bio šok da je, kad je jedna televizijska stanica nedavno prikazala istraživačku priču o navodno korumpiranom zvaničniku, reakcija nekih bila da se napadnu medijska kuća i novinari koji su izvještaj pripremili, mjesto da se usmjeri na ozbiljne navode koje su ti mediji iznijeli," rekao je on.

On je parlament pozvao da ne "zastrašuje" nezavisne medije niti da "kriminalizira" napore novinara.

Predsjednik poslaničkog doma Rumunije Bogdan Olteanu tvrdi da će novinari biti izuzeti od sudskog gonjenja, zbog zakona kojima se štiti sloboda štampe. Novim zakonom, kaže on, ima se namjera kažnjavati državne organe koji u javnost puste privatne informacije o građanima.