Zakon nije odvaratio pušače u Albaniji

12/11/2007

Teoretski, zakonodavstvo protiv pušenja u Albaniji jedno je od najstrožijih u Evropi. Međutim, većina Albanaca ga slobodno zanemaruje.

Sami Neza za Southeast European Times iz Tirane - 12/11/07

Mnogi se ne obaziru na zakon o zabrani pušenja u javnosti. [Arhiva]

Albanci većinom zanemaruju zabranu pušenja na javnim mjestima, jer se kažnjavanje ne provodi, prema podacima organizacije "Albanija bez pušenja".

Tim zakonom, koji je na snagu stupio u maju, zabranjuje se pušenje u barovima, restoranima, vladinim uredima i drugim javnim lokacijama. Teoretski, zakonodavstvo protiv pušenja u Albaniji je među najstrožijima u Evropi, ali aktivisti kažu da je njegova sprovedba daleko od adekvatne.

"Ljudi dobivaju kazne, ali se one ne naplaćuju; nema jednakosti u primjeni ovog zakona," kaže Xhovani Shyti iz organizacije Albanija bez pušenja."Neki barovi brane pušenje, a drugi ne."

Vlasnik jednog bara, koji je zatražio da mu se ne navodi ime, objasnio je zašto riskira kažnjavanje. "Ako zabranim pušenje u svom baru, izgubit ću klijente i poslovanje će mi propasti," kaže on.

Čak i u lusuznim Kulama-blizancima u Tirani -- koje se nalaze samo par metara od premijerovog ureda -- ljudi otvoreno puše. U tim kulama nalaze se brojni barovi i restorani.

Za protekla četiri mjeseca, ministarstvo zdravlja izvršilo je inspekciju na preko 5.000 lokacija i izreko 1.500 kazni -- od kojih nijedna nije naplaćena.

Edmond Stojku, visoki zvaničnik u tom ministarstvu, kaže da je problem u lošoj koordinaciji između zdravstvenih inspektora i općinske policije.

"Mi možemo izreći kaznu prekršiocu, ali ne možemo je naplatiti," objašnjava on.

Albanija je zemlja gdje se najviše puši u Evropi. Prema nacionalnim statističkim podacima, 40% Albanaca redovno puši. Rezultati prošlogodišnje ankete među studentima medicine pri Univerzitetu u Tirani otkrili su da do pete godine 90% njih postaju redovni pušači.

Prema podacima iz ministarstva zdravlja, potrošnja duhana porasla je nakon 1990. Prije toga, pušilo je najviše 20% Albanaca. Do najvećeg porasta u potrošnji duhana došlo je među mladima i djevojkama.

Novi zakon -- kojim se kažnjavaju i medijske kuće koje promoviraju pušenje -- bio je uspješniji u odvraćanju oglasa. Oni su u velikoj mjeri uklonjeni iz novina, TV emisija i plakata.

Izgleda međutim da kazne nemaju značajnog utjecaja na širu javnost u jednoj zemlji gdje se djeca često mogu vidjeti kako prodaju cigarete na ulici.