Premijer BiH podnio ostavku

02/11/2007

Politička kriza u Bosni i Hercegovini produbila se u četvrtak, nakon odluke Nikole Špirića da podnese ostavku na mjesto predsjedavajućeg Vijeća ministara ove zemlje.

(AP, FT, Independent, Blic - 02/11/07; AP, Reuters, AFP, DPA, BBC, UPI, AKI, Fena, Beta, B92, BIRN, Ured visokog predstavnika - 01/11/07)

Premijer Bosne i Hercegovine Nikola Špirić obraća se novinarima objavljujući svoju ostavku, u četvrtak (1. novembar) u Sarajevu. [Getty Images]

Premijer Bosne i Hercegovine (BiH) Nikola Špirić podnio je u četvrtak (1. novembar) ostavku, u znak protesta zbog međunarodno odobrenih mjera usmjerenih na unaprjeđivanje funkcionalnosti državnih institucija, koje uključuju i njegov kabinet.

"Uložio sam ostavku bosanskom predsjedništvu" , izjavio je novinarima Špirić, član Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) premijera Republike Srpske (RS) Milorada Dodika.

On je otišao s funkcije dan nakon što je Upravni odbor Vijeća za implementaciju mira (PIC) izrazio podršku reformama koje je prošlog mjeseca predložio visoki predstavnik Miroslav Lajčak, u nastojanju da racionalizira proces odlučivanja u centralnoj vladi i parlamentu BiH.

Planom koji je 19. oktobra objavio slovački diplomata poziva se na promjene kvorumskih pravila u te dvije institucije, čime se ministrima i poslanicima otežava da blokiraju usvajanje odluka i zakona prostim bojkotovanjem sjednica.

Političari bosanskih Srba, koji su često pribjegavali toj taktici, ljutito su reagirali na Lajčakov potez. Ustvrdivši da su predložene reforme protivustavne i da se njima krši Dejtonski mirovni sporazum, kojim je okončan sukob u BiH iz perioda 1992-1995, oni su zaprijetili da će napustiti svoje funkcije u državnim institucijama.

Lajčak je upozorio da će, ako se te mjere ne provedu do 1. decembra, on iskoristiti svoje ovlasti kao visoki međunarodni administrator u BiH i nametnuti ih.

Velike sile koje su u Upravnom odboru PIC-a i koje nadgledaju poslijeratni oporavak BiH izjavile su u srijedu da su odluke visokog predstavnika "u potpunosti u skladu s njegovim mandatom i ustavom BiH" i pozvale su na njihovu promptnu implementaciju.

"Jedini cilj ovih mjera je da se unaprijedi proces odlučivanja u vijeću ministara i u parlamentu, i one su neophodne radi ubrzavanja reformskog procesa," izjavili su međunarodni zvaničnici u deklaraciji objavljenoj na kraju svog dvodnevnog sastanka u Sarajevu.

Kad je prošlog mjeseca objavljivao te mjere, Lajčak je zapazio da su u zadnjih 12 mjeseci usvojena samo tri reformska zakona. Od tog broja, jedan je bio vezan za evropske integracije.

Očito ljut zbog podrške međunarodne zajednice visokom predstavniku, Špirić je ustvrdio da mu je njeno miješanje onemogućilo da radi svoj posao.

"Dvanaest godina nakon Dejtona, Bosna i Hercegovina nažalost nije suverena država," saopćio je on za novinare. "Dvanaest godina nakon Dejtona, stranci imaju isključivu vlast u ovoj zemlji, a ja smatram da to nije dobro ni za ovu zemlju ni za njene građane."

Špirićeva ostavka znači da je sad vlada BiH u tehničkom mandatu, izjavio je Lajčak u četvrtak, pojasnivši da je kabinet i dalje odgovoran da osigura dalje funkcioniranje uprave.

"Odluka Nikole Špirića da da ostavku je njegovo pravo i njegov izbor, ali to nije odgovoran postupak," rekao je on. "To neće smiriti aktuelnu političku situaciju, ali ja očekujem od Vijeća ministara da u potpunosti vrši svoj tehnički mandat."

Trenutna politička kriza je najgora s kojom se ova zemlja suočila od kraja sukoba iz perioda 1992-1995.

U četvrtak je istupio premijer Srbije Vojislav Koštunica, pozvavši Lajčaka da da ostavku. "Lajčak je odgovoran za krizu u Bosni," saopćio je srbijanski lider za državnu novinsku agenciju Tanjug. "Bilo bi prirodno da on da ostavku, umjesto da dalje raspiruje krizu."

Prošle sedmice je Koštunica ponudio bosanskim Srbima punu podršku svoje zemlje u njihovoj kampanji protiv "otvorene prijetnje" po njihove interese. Tvrdeći da su Lajčakove mjere usmjerene na ukidanje Republike Srpske, on je također implicirao da su te politike dio antisrpske zavjere, usmjerene na davanje nezavisnosti Kosovu.

U znak reakcije, pet ambasadora zapadnih zemalja u Beogradu uložilo je ministarstvu vanjskih poslova Srbije službene proteste zbog stava te zemlje u vezi političke krize u Bosni, upozoravajući također da se ne pokušava vršiti povezivanje procesa za određivanje statusa Kosova s budućnošću BiH.