Studija: Turci se hlade prema Zapadu

02/10/2007

U Turskoj raste razočarenje i EU i Sjedinjenim Državama. Međutim, taj trend se može obrnuti ako se poduzmu pravi koraci, kaže ekspert iz organizacije German Marshall Fund.

Ayhan Simsek za Southeast European Times -- 02/10/07

Turski ministar vanjskih poslova Ali Babacan izjavio je da teroristi PKK u Iraku i rezolucija koja se treba donijeti u američkom Kongresu o tvrdnjama o genocidu nad Armencima predstavljaju glavne stavke koje ometaju strateške odnose između Turske i Sjedinjenih Država. [Getty Images]

Turci su značajno ohladili prema Sjedinjenim Državama i Evropi, i dolazi do sve većeg osjećaja otuđivanja od zapada, prema nedavno objavljenom ispitivanju organizacije German Marshall Fund (GMF), američke institucije koja se bavi javnom politikom.

U toj studiji -- Transatlantski trendovi za 2007. -- otkrivaju se kontinuirani pad podrške članstvu u EU u Turskoj i rastuće kritike na račun globalnog vodstva SAD i EU. Na "termometarskoj skali" od 100 stepeni, toplina prema Sjedinjenim Državama opala je sa 20 stepeni 2006. na 11 u 2007.

Mladi Turci od 18 do 24 godine i dalje poikazuju blago toplije osjećaje od nacionalnog prosjeka prema i Sjedinjenim Državama (15 stepeni) i EU (28 stepeni).

"Zadnjih par godina bilo je posebno teško za Tursku, zbog velikih problema u vanjskoj politici, uz nestabilnost u susjednom Iraku, sve jače napade Kurdistanske radničke partije (PKK) i djelimičnu suspenziju pregovora o pristupanju s EU," kaže viši ekspert za Tursku u Fondu Ian Lesser. "Ja još uvijek smatram da je to trend koji se može obrnuti. Uz relevantne korake od strane Vašingtona i Brisela, to je moguće," dodao je on.

Jedan od najvažnijih koraka je Tursku uzeti kao ozbiljnog partnera, kaže on, navodeći važnost evropske perspektive ove zemlje.

"Turski narod mnogo važnosti daje tome da Amerikanci i Evropljani ozbiljno uzimaju njihove zabrinutosti. Vašington i Brisel trebali bi jače podvući važnost Turske kao međunarodnog aktera," kaže Lesser.

Iako 40% ispitanika još uvijek smatra članstvo u EU pozitivnim, ta podrška stalno opada. Ova cifra je za 14% manja nego prošle godine, a za 33% manja nego u 2004. Pregovore Turske s EU u međuvremenu ometaju neslaganja oko Kipra i drugih pitanja, a neke članice bloka -- posebno francuski predsjednik Nicolas Sarkozy -- izrazile su otvoreno protivljenje članstvu Turske.

Prema ovom ispitivanju GMF-a, podrška NATO-u u Turskoj također se nastavila smanjivati. Samo se 35% ispitanih složilo da je NATO presudan za sigurnost njihove zemlje, u uporedbi s 44% iz prošle godine i 53% iz 2004. Analitičari kažu da je ovo uobičajen trend među zemljama-članicama NATO-a, koji odražava zbunjenost i neobaviještenost javnog mnijenja o novoj ulozi alijanse u odnosu na nove sigurnosne izazove.

Veze sa Sjedinjenim Državama zakomplicirale su se frustriranošću Turske zbog terorista PKK koji operiraju iz Iraka. Većina Turaka smatra da se njihove zabrinutosti ne rješavaju na adekvatan način. Mnogi također optužuju evropske zemlje da daju podršku PKK.

U ispitivanju je utvrđen i porast negativnih stavova prema nezapadnim političkim akterima u regionu. Pozitivni osjećaji prema susjednom Iranu opali su na 30 stepeni na termometru, u odnosu na 43 od prošle godine. Ispitanici u Turskoj isto tako gaje "hladna" osjećanja prema Rusiji (21 stepen) i Kini (28 stepen) na skali od 100 poena.