Liga za borbu protiv klevete nazvala masakr "genocidom"; Turska protestvuje

24/08/2007

Ankara se nada da će Izrael uvjeriti istaknutu jevrejsku grupu iz Amerike da promijeni svoj stav po pitanju masakra nad Armencima tokom zadnjih godina Osmanske carevine.

(Zaman, Haaretz - 24/08/07; AFP, DPA, UPI, The Jerusalem Post, Los Angeles Times, Liga za borbu protiv klevete - 23/08/07; AP, Liga za borbu protiv klevete - 21/08/07)

"Nakon dubljeg razmatranja, posljedice tih akcija odista su predstavljale genocid," izjavio je direktor ADL-a Abraham Foxman. [AFP]

Turski zvaničnici izrazili su u četvrtak (23. august) razočaranost zbog odluke koju je ranije ove sedmice donijela istaknuta jevrejska organizacija o tome da se genocidom nazovu masovna ubijanja Armenaca u zadnjim godinama Omanskog carstva.

Liga za borbu protiv klevete (ADL) naglasila je u utorak da je prethodno "karakterizirala bolne događaje iz perioda 1915-1918. koje je Osmanska carevina počinila nad Jermenima kao masakre i zločine".

Međutim, grupa je sad stava "da posljedice tih akcija odista predstavljaju genocid", izjavio je nacionalni direktor ADL-a Abraham Foxman. "Da je riječ genocid tad postojala, to bi se zvalo genocidom," dodao je on.

Foxman je međutim izrazio protivljenje predloženoj rezoluciji američkog Kongresa kojom se ubijanje Armenaca proglašava genocidom. Takav potez, izjavio je on, bio bi "kontraproduktivan" i "ne bi doprinio pomirenju između Turaka i Armenaca".

Pored toga, rekao je on, time bi se "ugrozili jevrejska zajednica u Turskoj i važni multilateralni odnosi između Turske, Izraela i Sjedinjenih Država".

Armenci tvrde da je u genocidnoj kampanji Turaka Osmanlija u vrijeme Prvog svjetskog rata pobijeno 1,5 miliona njihovih rođaka. Iako priznaje da je tokom općih nemira u tom periodu stradalo na hiljade Armenaca, Turska tvrdi da je broj žrtava pretjeran, da je bilo masovnih pogibija i na strani Turaka, te da nije bilo namjerne kampanje genocida.

U pokušaju da izbjegne eventualne probleme u vezama s Turskom, vojnim saveznikom, izraelski predsjednik Shimon Peres, pozvao je u četvrtak turskog premijera Recepa Tayyipa Erdogana i pružio mu uvjeravanja da njegova zemlja želi zadržati dobre odnose s Turskom.

Prema turskom dnevniku Zaman, Peres je također obećao da će "zagovarati stav Turske po tom pitanju u Sjedinjenim Državama".

"Ovo je jako osjetljivo pitanje za Tursku, i mi smo im signalizirali da u našem stavu nema promjene i da ne želimo pokvariti prijateljske veze između naših zemalja", izjavio je u četvrtak zvaničnik izraelskog ministarstva vanjskih poslova za dnevnik Haaretz. "Vjerujemo da su oni shvatili našu poruku."

Jevrejska zajednica u Turskoj kritizirala je potez ADL-a. "Nama je teško razumjeti zašto je ADL, jedna od najvažnijih jevrejskih organizacija u Sjedinjenim Državama, promijenio [svoj] stav," izjavili su u jednom saopćenju lideri zajednice. "Nama je teško razumjeti posljednja dešavanja u američkoj javnosti i iznenadnu primjenu stavova koja je dovela do neslaganja u mišljenju kod nekih jevrejskih organizacija."

U srijedu je tursko ministarstvo vanjskih poslova odbacilo sugestiju ADL-a da među historičarima postoji "konsenzus" po pitanju genocida nad Armencima. "Pokušaj ADL-a da nanovo napiše historiju putem jedne odluke predstavlja kontradikciju, i njeno opravdanje se ne može shvatiti," izjavio je glasnogovornik ministarstva vanjskih poslova Levent Bilman.

2005. godine, Erdogan je poslao pismo armenskom predsjedniku Robertu Kocharianu, u kojem poziva na ustanovljenje zajedničke ekspertne komisije za ispitivanje događaja a vezanih za ubistva. Međutim, od Armenije još nema pozitivnog odgovora, kaže Bilman.

U novoj izjavi od četvrtka, Foxman je apelovao na ADL da "podstiče korake ka stvaranju atmosfere u kojoj će Armenija povoljno reagirati" na prijedlog Turske, da bi se stranama pomoglo "u postizanju rješenja po pitanju njihovih dubokih razlika".