Albanija izabrala novog predsjednika

23/07/2007

Albanija u zadnji čas razriješila svoju predsjedničku krizu, jedva izbjegnuvši prinudne prijevremene izbore.

Jonilda Koçi za Southeast European Times iz Tirane – 23/07/07

Novi albanski predsjednik Bamir Topi. [Gent Shkullaku]

Član Demokratske stranke Bamir Topi izabran je u petak (20. jul) na funkciju predsjednika u Albaniji, nakon tri propala kruga glasanja u toku proteklog mjeseca.

Zamjenik šefa vladajuće Demokratske stranke dobio je 85 od ukupno 140 mjesta u parlamentu -- jedno više u odnosu na po ustavu potrebni minimum -- nakon što su neki pripadnici koalicije pod vodstvom Socijalista razbili redove i zanemarili bojkot zbog koga su propale prethodne runde.

"Ja vjerujem da vaš glas povjerenja doprinosi predstavljanju jedne prestižne Albanije, u pravcu integracija naše zemlje u NATO i EU," izjavio je Topi nakon glasanja.

U ustavu zemlje predviđa se da novi predsjednik mora dobiti tri petine glasova u parlamentu -- ili ukupno 84 glasa -- za šta je potreban konsenzus između većine i opozicije. Izbor odlazećeg predsjednika Alfreda Moisiua bio je rezultat takvog konsenzusa 2002. godine.

"Tačno je da smo izabrali predsjednika mimo konsenzusa, ali ovo je deset puta bolji izbor," rekao je premijer Sali Berisha. Vladajuća i opoziciona stranka se od juna bezuspješno bore da postignu konsenzus. Jedan razlog za neuspjeh je bilo Berishino insistiranje da se u konsenzus uključe i neke ustavne reforme -- naime ograničenje mandata generalnog tužioca u zemlji. "

Činjenica da je parlament radio u skladu s ustavom predstavlja stvarnu pobjedu vladavine zakona," izjavio je Berisha nakon izbora.

Reakcije na glasanje od petka su različite. Lider parlamentarne grupe socijalista Ben Blushi je dao ostavku, nakon što je šest članova njegove grupe glasalo za Topija. Blushi je za novinare saopćio da je Topi izabran nakon jednog sramnog procesa.

Lider Socijalističke partije Edi Rama, koji insistira na prijevremenim izborima, optužio je većinu za potkupljivanje glasova i izjavio da Socijalisti neće prisustvovati sjednici parlamenta na kojoj Topi bude polagao zakletvu za predsjednika.

"Ja bih volio čestitati novom predsjedniku, ali on ne zaslužuje čestitke Socijalističke partije ... jer je on direktno doprinio ovom sramnom procesu potkupljivanja," izjavio je Rama.

U prve dvije runde glasanja, kandidati su bili Topi i Nano, ali nijedan nije mogao prikupiti neophodne glasove, pošto je opozicija bojkotirala proces. U trećem krugu, novi kandidat -- član centrističke Stranke demokratskog saveza Neritan Ceka -- pridružio se utrci, u kojoj ga je potpisima podržalo 20 članova parlamenta.

Nano je u trećem krugu završio treći, i stoga je eliminiran iz glasanja na izborima u petak. U petak je Topi uspio dobiti potrebne glasove, dok je Ceka dobio pet glasova.

Izborom predsjednika okončana je jedna od do sad najozbiljnijih političkih kriza u zemlji. Ustavom se obavezno predviđaju prijevremeni izbori ako parlament ne izabere predsjednika nakon pet rundi. Pošto se mandat Moisiua završava u utorak, prijevremeni izbori bi morali biti naredni korak.