Planirani američki antiraketni štit dobio podršku od NATO-a

20/04/2007

Složivši se da se Evropa suočava s prijetnjom od raketnih napada, države članice NATO-a su u četvrtak podržale američki plan o izgradnji štita od projektila velikog dometa. Međutim, Rusija je i dalje sumnjičava.

(Reuters, FT, UPI, NATO - 20/04/07; AP, AFP, DPA, VOA, International Herald Tribune, EUobserver - 19/04/07)

Direktor Američke agencije za protivraketnu odbranu general-pukovnik Henry Obering (lijevo) i američki podsekretar odbrane za politiku Eric Edelman održali su u četvrtak (19. april) press konferenciju u glavnom štabu NATO-a. [NATO]

Uz podršku planu za proširenje američkog sistema protivraketne odbrane u Evropu, države članice NATO-a su se u četvrtak (19. april) složile da od prijetnje mogućim raketnim napadima moraju biti zaštićene teritorije svih 26 nacija ovog bloka.

"Jedinstven je stav bio da se treba primjenjivati princip neodvojivosti po pitanju bezbjednosti," rekao je novinarima generalni sekretar NATO-a Jaap de Hoop Scheffer nakon konsultacija na visokom nivou u glavnom štabu Alijanse u Briselu. "Postoji zajednička želja da svaki američki sistem bude komplementaran sa svakim sistemom protivraketne odbrane NATO-a."

Ranije ove godine, Sjedinjene Države su objavile svoje planove o raspoređivanju do 2012. godine deset presretača projektila bez bojevih glava u Poljskoj i jednog radarskog sistema u Češkoj Republici, u cilju omogućavanja presretanja potencijalnih raketnih napada iz "otpadničkih država", poput Irana i Sjeverne Koreje.

Govoreći pred sastanak u četvrtak, direktor Američke agencije za protivraketnu odbranu je izjavio da bi se ovim projektom moglo pomoći u obeshrabrivanju takvih zemalja da ne proizvode projektile velikog dometa, kojima bi se moglo prijetiti Evropi i Sjevernoj Americi.

"Zemlje poput Irana, Sirije i drugih, smatraju to oružje vrlo vrijednim, jer do sad protiv njega nije bilo odbrane," izjavio je za novinare u Poljskoj u srijedu general-pukovnik Henry A. Obering. "Međutim, sad smo u fazi da imamo odbranu od tog naoružanja."

Obering, američki podsekretar odbrane za politiku Eric Edelman i pomoćnik američkog državnog sekretara John Rood bili su u četvrtak u Briselu, gdje su Saveznike obavijestili o planovima za uspostavu protivraketnog štita.

Kad bude uspostavljen, on će štititi cijelu Evropu, osim Bugarske, Grčke, Rumunije i Turske, koje su sve članice NATO-a. Naglašavajući da nijedna zemlja bloka ne bi trebala ostati neobuhvaćena, učesnici su pozvali na "nepodjeljivost u smislu bezbjednosti".

U tom kontekstu, zvaničnici Alijanse su također razgovarali o tome da li bi se još jedan štit -- za rakete kratkog dometa, koji NATO planira izgraditi do 2015. -- mogao "nakačiti" na američki sistem, tako da se osigura obuhvaćenost svih zemalja-članica.

"Postoji zajednički utisak o prisutnosti prijetnje," naglasio je de Hoop Scheffer. "Saveznici se slažu o tome da prijetnja od balističkih projektila postoji."

Američki eksperti smatraju da će Iran do 2015. imati projektile kojima može gađati njihovu zemlju i Evropu.

Planirani američki protivraketni štit bio je također u središtu diskusije na sastanku Vijeća NATO-a i Rusije, održanog u četvrtak u glavnom štabu Alijanse. Rusija je izrazila protivljenje tom projektu, kazavši da ga smatra potencijalnom prijetnjom koja bi mogla izazvati novu utrku u naoružanju.

Vašington je Rusiji ponudio dodatnu saradnju, uključujući razmjenu podataka za rano upozoravanje na projektile i obavljanje zajedničkih istraživanja i vježbi.

Rusija je u četvrtak poslala miješane signale o tome kakav bi mogao biti njen odgovor. Zamjenik premijera Sergei Ivanov je izjavio da ne vidi "nikakve osnove za moguću saradnju", dok je ruski ambasador u NATO-u kazao da Moskva još nije odbacila američku ponudu.