Zemlje članice EU ostvaruju spor napredak po pitanju obrazovnih ciljeva, kaže EK

28/01/2008

Članice bloka ostvarile su samo jednu od pet referentnih tački u oblasti obrazovanja za koje EU želi da budu ispunjene do kraja decenije. Napredak u ostvarivanju ostalih četiri je skroman, zaključila je Evropska komisija u nedavnom izvještaju.

Svetla Dimitrova za Southeast European Times iz Sofije -- 28/01/08

Samo 1,3% populacije radne dobi u Rumuniji učestvuje u obrazovanju i obuci. [AFP]

U toku narednog trogodišnjeg perioda potrebni su dalji napori da bi zemlje članice EU postigle ostvarile svih pet referentnih tačaka u polju obrazovanja koje su dogovorile 2002, ističe se u izvještaju o napretku koji je Evropska komisija (EC) objavila u oktobru. Zapazivši da je postignut samo jedan od tih ciljeva, Brisel je upozorio da ispunjenje ostalih ciljeva i dalje predstavlja težak izazov za obrazovne i sisteme obuke u Evropi.

Tokom sastanka u Lisabonu u martu 2000, lideri EU dogovorili su strategiju uz pomoć koje će blok postati "najkonkurentnija i najdinamičnija ekonomija zasnovana na znanju do godine 2010". U sklopu napora na ostvarivanju tog cilja, 2002. su postavljeni zajednički zadaci u cilju unaprjeđivanja obrazovnih i sistema obuke u Evropi.

Tih pet referentnih tačaka obuhvataju stopu napuštanja obrazovanja do 10%, rezanje za najmanje 20% postotka učenika s lošim uspjehom u čitanju i pismenosti, te osiguranje da najmanje 85% mladih završi više srednje obrazovanje. Kod druga dva cilja radi se o povećanju broja trećestepenih diplomaca iz matematike, nauke i tehnologije za najmanje 15%, te o koracima na smanjivanju spolnog debalansa i stvaranju uslova za učešće 12,5% odraslog stanovništva u cjeloživotnom učenju.

U godišnjem izvještaju EK o napretku ka ostvarivanju lisabonskih ciljeva u obrazovanju, velikim dijelom zasnovanom na statističkim podacima iz 2005, zaključuje se da je Unija uspjela ispuniti samo referentnu tačku vezanu za diplomce u oblasti MNT, čiji broj je od 2000. porastao za preko 170.000, to jest za više od 25%.

"Ako se sadašnji trend nastavi, 2010. će u EU preko milion studenata diplomirati iz oblasti matematike, nauke i tehnologije, u uporedbi s trenutnim (2005) nivoom od 860.000 osoba koje godišnje diplomiraju," kaže se iz EK.

Najuspješnije zemlje u smislu boja diplomiranih studenata iz polja MNT po 1000 stanovnika u dobnoj skupini od 20-29 su Irska (24,5), Francuska (22,5), te Litvanija (18,9) -- dok su Slovačka, Poljska, Portugal i Italija pokazale najjači rast, u rasponu od oko 70% do skoro 100%.

Međutim, ostvaren je mali napredak ka smanjenju spolnog debalansa među diplomiranim osobama u oblasti MNT, kaže se u izvještaju i navodi se povećanje od samo 0,4% u udjelu diplomiranih žena -- od 30,8% iz 2000. do 31,2% u 2005. godini.

Četiri najbolje zemlje u smislu spolne ravnoteže su bile Estonija, Bugarska, Grčka i Rumunija, gdje su žene predstavljale preko 40% svih diplomirani studeneta u oblasti MNT. Taj odnos najveći je u kandidatkinji za EU Makedoniji, i 2005. je bio na nivou od 46,9%.

Ravnopravnost spolova u obrazovanju je u manjku, kaže se u izvještaju. [EU]

Međutim, pošto je napredak u druge četiri oblasti još uvijek usporen, iz EK upozoravaju da će, ako se ne ostvare značajno veći napori, "veliki udio naredne generacije biti pod rizikom od socijalne isključenosti, uz veliku cijenu po njih same, po ekonomiju i društvo."

Kontinuirana poboljšanja su od 2000. doprinijela smanjenju za 2,3% broja slučajeva prijevremenog napuštanja obrazovanja. Međutim, s prosjekom u EU iz 2006. od 15,3%, njihov udio je još uvijek velik i pokazuje da je potreban brži napredak u cilju osiguravanja da do kraja decenije školu prijevremeno ne napusti više od 10% učenika.

"Evropski cilj je da se mladi ljudi podstaknu da ostaju u polju obrazovanja i obuke i nakon obaveznog obrazovanja, i da steknu barem više srednje obrazovanje," kaže se u tom izvještaju. "Obrazovno postignuće na barem tom nivou smatra se minimumom neophodnim za aktivno učešće u ekonomiji zasnovanoj na znanju."

Slovenija (5,2%), Češka Republika (5,5%), Poljska (5,6%), Slovačka (6,4%), Finska (8,3%) i Austrija (9,6%), uz Norvešku (5,9%), koja nije članica EU, ispunile su ili premašile taj cilj za 2010. Hrvatska, koja se do te godine nada članstvu u EU, također je među najuspješnijima u Evropi, s nivoom napuštanja škole od 5,3% u 2006. godini.

Kao najneuspješniji u bloku po tom indikatoru navedeni su Malta i Portugal, sa stopom od 41,7% to jest 39,2%.

Nikakav napredak nije ostvaren u postizanju referentne tačke rezanja postotka 15-godišnjaka s lošim uspjehom u čitanju i pismenosti. U stvari, udio učenika s lošim uspjehom porastao je sa 19,4% iz 2000. godine na 19,8% u 2003, što govori da većinu članica EU čeka još dug put do toga da osiguraju do kraja decenije pripadnost toj grupi manje od 15,5% njihovih 15-togodišnjaka. Najuspješnije u bloku, prema statističkim podacima iz 2003, su Finska (5,7%) i Irska (11%).

"Stjecanje osnovnih sposobnosti predstavlja prvi korak ka učešću u društvu zasnovanom na znanju," zapazila je EK u oktobru. "Međutim, u dobu od 15 godina, nekih 1 od ukupno 5 miliona učenika u EU imaju loš uspjeh u čitanju i pismenosti."

Od 2000. se broj diplomiranih studenata u oblasti MNT povećao za 25%. [Getty images]

Izvještaj EK također je pokazao da je došlo do nedostatnog napretka u ostvarivanju referentne tačke po kojoj se zahtijeva da najmanje 85% 22-togodišnjaka u EU treba imati do 2010. završeno najmanje više srednje obrazovanje. "Udio mladih koji su završili više srednje obrazovanje u EU je ispod 80% i tek se blago popravio od 2000," kažu iz Komisije.

Sa stopama višim od nivoa od 90% ili blizu njega, Češka Republika, Poljska, Slovačka i Slovenija su najuspješnije u bloku, dok su Portugal, Malta i Španija najlošije u toj oblasti.

Zemlje EU su se 2002. godine usuglasile da bi postotak populacije u životnom dobu od 25-64 koji učestvuje u cjeloživotnom učenju trebao do 2010. dostići 12,5%, smatrajući to temeljnim za konkurentnost i ekonomski prosperitet Unije, kao i za socijalnu uključenost, zapošljivost i lično ispunjenje ljudi.

Danska, Britanija i Finska su daleko ispred ostalih država članica u tom smislu. Postotak populacije radne dobi koja učestvuje u obrazovanju i obuci je prošle godine za svaku od tih zemalja iznosio 29,2%, 26,6% to jest 23,1%, što je primjetno više od prosjeka EU na nivou od 9,6%. Bugarska i Rumunija bile su najneuspješnije u bloku, sa stopom od po 1,3%, iza Grčke sa 1,9%.

"Kvalitetno obrazovanje i obuka presudni su da bi se Evropa razvijala kao društvo znanja i da bi se učinkovito natjecala u svjetskoj ekonomiji koja postaje globalna," izjavio je evropski povjerenik za obrazovanje, obuku, kulturu i omladinu Jan Figel pri objavljivanju godišnje ocjene EK. "Nažalost, ovaj izvještaj pokazuje da države članice trebaju udvostručiti svoje napore da bi se obrazovanje i obuka u EU uspješno suočili s izazovima 21. stoljeća. Poruka nadležnima za politike u državama članicama je jasna: treba nam efikasnije ulaganje u naš ljudski kapital."