Na srbijanskim izborima pobijedila proevropska koalicija

12/05/2008

Proevropska koalicija oko predsjednika Borisa Tadića osvojila je većinu glasova na općim izborima u nedjelju, ali mogućnost da ona formira novu vladu nije izvjesna.

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda – 12/05/08

"Građani Srbije potvrdili su evropski put Srbije," rekao je predsjednik Boris Tadić. "Srbija će biti u EU. Mi smo to obećali, to ćemo i ispuniti." [Getty Images]

Koalicija oko Demokratske stranke (DS) srbijanskog predsjednika Borisa Tadića uzela je u nedjelju (11. maj) većinu glasova, ali možda neće biti u mogućnosti da formira vladu.

Prema Centru za slobodne izbore i demokratiju (CESID), beogradskoj nevladinoj organizaciji, Demokrati, koji zagovaraju najbržu moguću integraciju u EU, dobit će 103 od ukupno 250 mjesta u parlamentu. DS je na taj način okončao dugogodišnju dominaciju krajnje desničarske Srpske radikalne stranke, koja će imati 77 mjesta.

Suparnička koalicija oko Demokratske stranke Srbije (DSS), predvođena premijerom Vojislavom Koštunicom, imat će 30 mjesta, dok će Socijalistička partija Srbije imati 20. Liberalno-demokratska partija imat će 13 mjesta, a stranke koje predstavljaju etničke manjine imat će do deset mjesta. Prema podacima CESID-a, izlaznost je bila oko 61%.

Ako zvaničnici potvrde te rezultate, Tadićeva stranka ne može formirati vladu bez podrške bilo Koštunicinog DSS-a bilo Socijalista, koje je do svoje smrti predvodio bivši jugoslovenski predsjednik Slobodan Milošević. S druge strane, Radikali bi mogli dobiti većinu savezom sa DSS-om i Socijalističkom partijom.

Tokom kampanje, Tadić i Koštunica razmijenili su ogorčene optužbe, zbog čega nije vjerovatno da će doći do njihove saradnje u još jednoj vladi. Koštunica je napao Demokrate zbog potpisivanja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa EU, tvrdeći da su oni praktično priznali nezavisnost Kosova, koje se službeno otcijepilo od Beograda 17. februara.

Tadić je s druge strane napao Koštunicu da želi zaustaviti evropske integracije u svojoj borbi za Kosovo. Tako će formiranje novog kabineta zavisiti od Socijalista, koji su, sudeći po njihovoj kampanji, bliže stavovima DSS-a i Radikala. Stranka je objavila da će prvo o mogućoj koaliciji razgovarati s Koštunicom. Zamjenik lidera Radikalne stranke Tomislav Nikolić također je najavio pregovore s Koštunicom već u ponedjeljak.

Tadić je rekao da će odmah početi s formiranjem nove vlade, koja će težiti članstvu u EU i očuvanju autoriteta Srbije nad Kosovom. On je suprotstavljene stranke upozorio "da se ne igraju s voljom građana" i da ne formiraju vladu koja bi Srbiju gurnula nazad u izolaciju.

Nikolić je sa svoje strane Tadića optužio za kršenje ustava odbacivanjem mogućnosti vlade u kojoj je bi bila njegova stranka.

Koštunica i visoki zvaničnici Socijalističke partije u nedjelju uvečer nisu izjavili ništa u vezi potencijalnih koalicionih partnera.

Beogradski analitičari kažu da će međustranački pregovori biti teški i da će Socijalisti vjerovatno odigrati presudnu ulogu. Analitičar Jovo Bakić kaže da je pobjeda Tadićeve stranke Socijalistima pokazala na čiju stranu treba da se stave. Krajnji rok za formiranje vlade je sredina septembra.

U međuvremenu, kosovski Srbi glasali su u nedjelju na srbijanskim lokalnim izborima, neki u nadi da će Beograd povratiti autoritet nad Kosovom.

"Kosovo je dio Srbije," rekao je Dragan Milić nakon glasanja u blizini Prištine. S druge strane, neidentificirani 45-godišnji čovjek je rekao, "Glasao sam na kosovskim izborima [mjesto toga]. Priznao sam novu realnost."

"Ti 'lokalni izbori', njihovi rezultati i srbijanske općinske institucije za koje oni tvrde da biraju predstavnike svi su bez pravnog osnova i efekta na Kosovu," rekao je šef UNMIK-a Joachim Ruecker.

Srbi trenutno predstavljaju drugu po veličini etničku grupu u Republici Kosovo. Tamo ima između 120.000 i 150.000 Srba, to jest, 7% do 8% stanovništva.

Svoj doprinos ovom članku dala je Blerta Foniqi-Kabashi.