EU: demokratske reforme ključ za stabilnost Turske

07/05/2008

EU apelira na Tursku da ubrza svoj reformski proces i gradi novi politički dijalog na bazi kompromisa.

Ayhan Simsek za Southeast European Times -- 07/05/08

"Svi problemi bi se trebali rješavati domaćim demokratskim procesima. To je jedini način na koji Turska može ići naprijed," rekao je evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn. [Getty Images]

Kandidatura Turske za pristupanje ovisi o njenoj domaćoj politici i reformama, izjavili su zvaničnici EU u utorak (6. maj), tokom sastanka u Ankari. "Sudski predmet vezan za ukidanje vladajuće Partije pravde i razvoja (AKP) trebao bi se rješavati u skladu s principima demokratije i vladavine prava, to je važno," izjavio je evropski povjerenik za proširenje Olli Rehn.

Među učesnicima su bili trojka EU -- koja se sastoji od trenutno predsjedavajuće EU Slovenije, naredne predsjedavajuće Francuske i Evropske komisije -- zvaničnici EU i turski lideri.

Ključni sastanak odigrao se u presudnom trenutku za domaću politiku Turske, gdje vladajuću stranku s islamističkim korijenima AKP čeka suđenje, zbog njenog navodnog podrivanja sekularnog poretka u zemlji.

AKP je zahladila odnose prema EU od svoje izborne pobjede u julu prošle godine. Međutim, s predmetom usmjerenim na njeno ukidanje, vlada AKP se ponovo okrenula Evropi i prošlog mjeseca usvojila dugo čekani amandman na sporni zakon po kom se "vrijeđanje turskog bića" smatra krivičnim djelom. Rehn je pozdravio reformu člana 301. krivičnog zakona, kao i nove zakone kojima se unaprjeđuju imovinska prava nemuslimanskih zajednica. Međutim, on je još jednom naglasio potrebu za provedbom promjena na terenu.

Jedna od glavnih tema sastanka bila je pretjerana upotreba sile od strane policije na prvomajskom skupu u centru Istanbula. Policija je prošle sedmice upotrijebila vodene topove i suzavac, te privela preko 500 lica. Od 1980. godine, sindikalni skupovi zabranjeni su na tom trgu, koji je 1977. bio mjesto krvavog sukoba s policijom.

"Mi u komisiji žalimo zbog neodgovarajuće upotrebe sile prvog maja, prošle sedmice," rekao je Rehn, dodavši da EU očekuje istragu.

Rehn je također na Tursku apelirao da obavi dalju reformu svog pravosudnog sektora i da osigura njegovu nezavisnost. On je naglasio potrebu za otvaranjem ureda ombudsmena, koji bi, kaže on, mogao doprinijeti smanjenju tenzija u tekućoj raspravi o sekularizmu.

Trenutno predsjedavajuća EU Slovenija prenijela je spremnost Unije na otvaranje još dva poglavlja u pregovorima o pristupanju Turske. Ta poglavlja bit će o zakonu o intelektualnoj svojini i zakonu o privrednim društvima, kako kažu turski izvori.

Turska je otpočela pregovore o pristupanju EU 2005. godine, ali je u zadnje tri godine otvoreno samo šest od ukupno 35 neophodnih poglavlja. Zbog višedecenijskog kiparskog pitanja i protivljenja francuskog predsjednika Nicolasa Sarkozyja, došlo je do obustave otvaranja osam bitnih poglavlja.

Međutim, francuski državni sekretar za evropske poslove Jean-Pierre Jouyet izjavio je u utorak da njegova zemlja neće sabotirati pregovore o članstvu Turske kad u julu preuzme predsjedavanje EU. "Nema potrebe za brigom. Francuska nema namjeru da prekida tekući proces pregovaranja s Turskom ... Francuska kao predsjedavajuća bit će nepristrasna, pravična i objektivna," izjavio je Jouyet.

On je međutim dodao da bi Turska trebala nastaviti s reformama, najviše zbog svog vlastitog interesa, a ne zbog članstva u EU.

Turski ministar vanjskih poslova Ali Babacan je rekao da je "održavanje perspektive Turske za punopravno članstvo u EU sine qua non", a njegova vlada je odlučna u ostvarivanju potrebnih reformi.