SETimes.comGençler arasındaki işsizlik Güneydoğu Avrupa'da ciddi bir sorun haline geliyor
17/07/2007
Güneydoğu Avrupa'daki işsizlik seviyeleri, çok sayıda gencin okula gitmediği ve işi olmadığı bölgede toplumsal sorun haline gelebilir.
Southeast European Times için Belgrad'dan Georgi Mitev-Şantek'in haberi -- 17/07/07
Güneydoğu Avrupa'nın hızla değişen ekonomik atmosferinde, pek çok üniversite mezunu iş bulamıyor. Dünya Bankası'nın Mayıs ayında Roma'da düzenlediği "Doğu Avrupa ve Orta Asya'daki Gençler: Politikadan Eyleme" başlıklı bir konferansta, pek çok kişi işsizlik trendinin bölgede ekonomik büyümenin yavaşlamasına ve suç ve yoksulluğun artmasına yol açabileceğini söyledi.
Yeni AB üye ülkeleri, 1990'ların sonrasındaki GSYİH seviyelerini 2005 yılına gelmeden toparladılar. Ancak Güneydoğu Avrupa ülkelerinin toparlanması daha uzun sürdü. Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek (BH) ve Makedonya, Balkan ihtilafını izleyen iç kargaşalarla uğraştılar.
Bugün Slovenya'daki istihdam oranı AB-15'in %65,2'lik oranının üstünde olmasına karşın, Makedonya'da %30'un biraz üzerinde. Hırvatistan hala AB-15 ortalamasının %10 altında. İşsiz sayısının büyük kısmı 30 yaşın altındayken, bölgedeki işsizlik oranı ciddi kabul ediliyor.
Bölgedeki çoğu ülke için endişelenmek için bir neden mevcut. Arnavutluk ve Türkiye'de 18-24 yaş arası gençlerin çoğu ortaöğretimi tamamlamış değiller.
Güneydoğu Avrupa'daki eğitim sistemleri emek piyasası için gereken becerileri sağlamaları için hem iç hem de dış baskı görmelerine karşın, şu anda bölge gençlerinin ihtiyaçlarını karşılayacak durumda değiller.
Belgradlı 24 yaşındaki Milos Pavloviç, "Hükümetin altı yıllık öğrenim, sıkı çalışma ve sabır sonunda bize sunduğu şey utanç verici. Elektrik mühendisliğini yüksek bir ortalama ve rekor sürede bitirmeme karşın, bugün Sırbistan'da ne gibi bir perspektife sahip olabilirim ki?" diyerek şöyle devam ediyor: "Hepimiz zamanla Sırbistan'da işlerin düzeleceğini ummuştuk ama görünen o ki hiçbir şeyin değiştiği yok."
Bölgedeki mesleki ve teknik eğitim de gençlerin okuldan işe geçişlerini sağlamakta başarılı olamıyor. Dünya Bankası ve UNICEF'e göre, 2003 yılında meslek okullarından mezun olan gençlerin %90'ı, okul bittikten sonraki bir ila beş yıl içinde iş bulamadı. BH'de, teknik okul mezunlarının iş bulma şansı genel ortaöğretim mezunlarından çok daha düşük.
İş bulma umudu olmayan gençler, gelir sağlamanın başka yollarını bulmaya itiliyorlar. Çoğu zaman karaborsa veya suçla uğraşıyorlar. Sırbistan'da, genç nesillerin karaborsaya girme olasılıkları yetişkinlere oranla iki kat fazla.
Pek çok genç iyi bir eğitim almak, yeterli para kazanacağı bir iş bulmak ve bir kariyere başlamak için kendi ülkesini terk ediyor. Bölgedeki "beyin göçü", neredeyse işsizlik faktörünün kendisi kadar ciddi bir sorun teşkil ediyor. Kosova'da, genç nüfusun yarıdan fazlası kariyer yapma umuduyla Batı Avrupa, ABD veya Kanada'ya göç etmenin yollarını arıyor.
Dünya Bankası'nın yürüttüğü çalışmalara göre, gençler arasındaki işsizlik sorununun çözülmesi için daha fazla iş yaratılması, bunun için de daha iyi bir yatırım ortamı gerekiyor. Banka, yatırım ve bunun sonucunda da istihdam yaratılmasının önündeki başlıca engellerin aşırı pazar düzenlemeleri, idari engeller ve yüksek vergiler olduğunu söylüyor.
Bu yüksek işsizlik oranları devam ederse, toplumsal ve ekonomik dinamikler bundan olumsuz etkilenecek ve bu da bölgenin sürekli bir ekonomik kalkınma başlatma hedefine engel olacak.