SETimes.comQeveria serbe po shkon në gabime bankare?
07/08/2012
Qeveria e re serbe po debaton mbi bërjen e ndryshimeve në ligjin për bankën qëndrore, që shihen nga ekspertët si një shkelje e pavarësisë së bankës.
Nga Georgi Mitev Shantek për Southeast European Times në Beograd -- 07/08/12
Koalicioni në pushtet në parlamentin serb, i përbërë nga Partia Progresiste Serbe (SNS) e Partia Socialiste e Serbisë (SPS), detyroi guvernatorin e Bankës Kombëtare të Serbisë Dejan Soskiç që të japë dorëheqjen javën e shkuar, por ka të ngjarë që të paguajë për këtë.
Qeveria tani do të përballet me botën ndërkombëtare të politikës e financës. Ekonomistët janë të njëzëshëm në mbrojtjen prej tyre të pavarësisë së bankës qëndrore e paralajmërime urgjente po vijnë nga FMN e Banka Botërore.
Pasi fillimisht nuk pranoi të jepte dorëheqjen, pozita e Soskiçit u kërcënua nga një sërë ndryshimesh në ligjin mbi bankën qendrore. Ndonëse ndryshimet u paraqitën si teknike në natyrë, rezultuan në rritjen e kontrollit të parlamentit mbi bankën.
Në mes të diskutimit të ndryshimeve në parlament, Soskiçi paraqiti dorëheqjen e tij të enjten (2 gusht) e tha se dëshironte t'u jepte anëtarëve të parlamentit që paraqitën ndryshimet një shans për t'i tërhequr ato për të shmangur atë që e quajti pasoja katastrofale në stabilitetin financiar të vendit
Zëvendësuesja e guvernatorit do të jetë Zëvendës/Presidentja e SNS-së Jorgovanka Tabakoviç, që u konfirmua tërthorazi në parlament e nga deklaratat e bëra nga partnerët e koalicionit të qeverisë.
Veprimi për të hequr Soskiçin nisi muajin e fundit me një letër të botuar në gazeta nga tregtarët më të shquar të vendit, duke përfshirë Mirosllav Mishkoviç, kreu i ndërmarrjes më të madhe në vend.
Tregtarët i bënë thirrje bankës qëndrore që të pezullonte ripagimin e huave për ndërmarrjet e tyre tepër të ngarkuara me borxhe e akuzuan guvernatorin për mos përdorimin e të gjitha mjeteve në dispozicionin e tij, në veçanti rezervat e valutës së huaj, për të ndihmuar ekonominë në një periudhë krize.
"Nuk e kërkonin këtë për shkak të ekonomisë, por për shkak të ndërmarrjeve të tyre, që u zgjeruan shumë duke blerë ndërmarrje të tjera dhe tani u mungojnë fondet për të ripaguar huatë e tyre. Shpresa ime e vetme është se askush nuk do të guxojë të luajë me rezervat e valutës së huaj të vendit," tha për SETimes Milan Knezheviç, kryetari i Shoqatës së Ndërmarrjeve të Vogla e të Mesme.
Kritika më e madhe që ndeshi Soskiçi ishte rënia e vlerës së dinarit krahasuar me euron. Dinari, monedha me ecuri më të keqe e Evropës këtë vit, u shkëmbye me 119 ndaj euros të premten.
Serbia nuk është në gjendje të gjejë hua të lira në tregun ndërkombëtar e i duhen urgjentisht para për shpenzimet bazë, si pagimi i pensioneve.
"Shteti e banka qendrore nuk mund të ndërhyjnë financiarisht. Përsa i përket kontrollit, mund të përcaktosh çfarëdo lloj kontrolli që të dëshirosh nëpërmjet ligjit, por pengesa e vetme reale është politika konservatore e njerëzve që janë në banka ," tha për SETimes Xhorgje Dukiç, një ish-anëtar i Këshillit të Bankës Qëndrore të Serbisë.
Xhejn Armitazh, ko-ordinatore rajonale e Bankës Botërore për Evropën Juglindore e Azinë Qendrore, tha se ndryshimi i guvernatorit nëpërmjet miratimit të një ligji të ri në parlament është larg nga praktikat e pranuara ndërkombëtare.
Freik Janmat, përfaqësues i delegacionit të BE-së në Serbi, tha se Komisioni Evropian i sheh këto ndryshime si një hap pas në harmonizimin e Serbisë me standartet evropiane. Ai tha se parimi i pavarësisë së bankës qëndrore është një standart kryesor i BE-së.
"Jemi thellësisht të shqetësuar," tha Peter Sano, zëdhënës për Komisionarin Evropian të BE-së për Zgjerimin dhe Politikën e Fqinjësisë Evropiane, Stefan Fyle.
FMN ishte madje më e ashpër në komentet e saj. Drejtori i fondit për Evropën, Reza Mogadam, paralajmëroi se ndryshimet mund të kenë "pasoja të rëndësishme" për stabilitetin e përgjithshëm makro-ekonomik të Serbisë si dhe në programin e saj me FMN-në.