Mungesa e sigurimit të tokës ndikon në ekonomitë rajonale

05/05/2012

Pasojat e dështimit të të mbjellave në ekonomitë rajonale janë të rënda, sidoqoftë arsyet pse pak fermerë janë të siguruar është një çështje debati.

Nga Misko Taleski për Southeast European Times në Shkup -- 05/05/12

Edhe pse qeveritë në rajon ofrojnë subvencione për të siguruar kundër humbjes së të korrave, numri i fermerëve që sigurojnë tokën e tyre bujqësore të punueshme në rajon mbetet i papërfillshëm dhe dëmet e të lashtave janë në rritje. Kjo situatë shkakton një debat për mënyrën se si duhet mbrojtur një sektor jetik për zhvillimin ekonomik.

"Dëmtimet mund të jenë vendimtare për ekonominë e një shteti, veçanërisht në ato vende ku prodhimi bujqësor është dominues në PKB, siç është rasti me ne," tha Sava Bogicevic, drejtoreshë teknike e kompanisë së sigurimit Delta Generali në Serbi.

Miroslav Milovanovic argumentoi se pasi nuk ka qasje sistematike për të adresuar fatkeqësitë natyrore, sigurimi i produkteve bujqësore është alternativa e vetme.

"Vitin e kaluar, ka pasur vetëm 15 kërkesa për të siguruar lloje të ndryshme të prodhimit [në Republika Srpska në Bosnjë e Hercegovinë], që është një numër shumë i vogël, por është e kuptueshme sepse sigurimi rrit koston e prodhimit", tha Milovanoviç.

Ekspertët vlerësojnë se një mesatare prej 3% e fermerëve të rajonit ka siguruar tokën e tyre në një lojë fati me natyrën ku humbin gjithçka ose fitojnë gjithçka. Në Serbi, për shembull, kjo shifër është më pak se 10%, ndërsa nga ana tjetër, në vendet e BE-së si Franca dhe Austria, kjo është 77% dhe 90% respektivisht.

Sezoni ne reshje të jashtëzakonshme dëbore, përmbytjet e mëvonshme, bora me shi, zjarri dhe fatkeqësitë e tjera këtë vit kanë shkaktuar qindra milionë euro dëme. Vetëm në Federatën e Bosnje e Hercegovinës, dëmtimi i të mbjellave ka qenë edhe më i madh se 80 milionë euro. "Kur të shtojmë dhe të heqim gjithçka, numri do të jetë shumë i madh," tha Dragan Pavlovic, president i Bashkimit të Fshatarëve të FBiH.

Fermerët thanë se arsyeja kryesore për interesim të dobët në marrjen e sigurimit qëndron në politikën e pandershme të kompanive të sigurimit ndaj klientëve të tyre.

"Ne nuk sigurojmë të korrat tona sepse nuk kemi para për të mbuluar taksat e larta, dhe kompanitë e sigurimeve shpesh na manipulojnë. Kjo është arsyeja pse ne i kemi vënë shpresat tona te subvencionet, të cilat vazhdimisht rriten. Dëmet për shkak të ndryshimeve klimatike rriten nga viti në vit dhe kështu rriten edhe shpenzimet tona, kështu që çdo ndihmë është e mirëpritur", tha për SETimes Risto Stefanovski, një fermer me pronë në afërsi të Shkupit.

Tarifa vjetore e sigurimit për një fermë me vlerë 50.000 euro në Serbi është mbi 120 euro, por në qoftë se ferma ndodhet në një rajon që preket nga përmbytjet, shuma mund të jetë pesë herë më e lartë.

Veljo Tantarov, president i Shoqatës së Fermerëve të Maqedonisë, tha për SETimes se në sistemin socialist, kompanitë e sigurimeve shpesh vlerësonin gabimisht dëmet dhe rrjedhimisht shumat e detyrimeve të paguara nga ato.

"Njerëzit kanë humbur besimin. Situata zor se ka ndryshuar sot; kompanitë përsëri diktojnë kushtet, dhe kjo ndikon bujqësinë dhe ekonominë në përgjithësi," tha Tantarov.

Si rrjedhojë, disa qeveri kanë krijuar politika për bashkëfinancimin e sigurimit të prodhimeve të fermerëve, blegtorisë dhe ndaj thatësirës. Në Kroaci, qeveria subvencionon 25% të kostos së sigurimit; në BiH 30%, në Serbi 40%.

Marjan Blazhevski deklaroi që ministria e bujqësisë maqedonase ka prezantuar 60% subvencione për sigurimet bujqësore në vitin 2008, dhe është rritur interesi në marrjen e mbrojtjes.

"Megjithatë, numri i të siguruarve është relativ i vogël krahasuar me numrin e fermerëve të regjistruar. Një nga arsyet kryesore janë njohuritë jo të duhura lidhur me përfitimet dhe programet për subvencione për primet e sigurimit", tha Blazhevski.

Aleksandar Janev argumenton faktin se në Maqedoni vetëm katër kompani sigurimesh ofrojnë sigurim të lidhur me bujqësinë duke sugjeruar indiferencën e tyre.

"Megjithatë as subvencionet 60% për sigurimin, as fushata në rritje për ndërgjegjësimin nga ana e ministrisë së bujqësisë, nuk po japin rezultatet e pritura. .... Vetëm 1,2% e totalit të fermerëve të regjistruar siguruan prodhimet e tyre vitin e kaluar. Primi neto është 530.000 euro, nga të cilat qeveria subvencionon 320.000 euro," tha ai.

Fermerët maqedonas mirëpresim mbështetjen shtetërore prej 60%, por tha se ajo arrin në fund të sezonit, ata gjithashtu nuk kanë besim te qëllimet e zyrtarëve të nivelit të ulët.

"Kompanitë e sigurimeve kërkojnë vërtetim se shteti do të mbulojë 60% të shumës totale të sigurimit, por zyra rajonale e Ministrisë së bujqësisë ende nuk i lëshon ato. Zyrtarët thanë se aplikimet që duhet të plotësojmë do të mbërrijnë në qershor. Pse do të na duhet sigurim në qershor, kur ne do të kemi mbaruar mbledhjen e frutave?" tha anonymous.

Danijela Nedeljkoviç, drejtoreshë e departamentit të sigurimit të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme Dunav, argumentoi një tjetër arsye kryesore për mungesën e sigurimit të fermerëve që është prodhimi bujqësor pak i zhvilluar. Kur investimi dhe rezultatet janë të vogla, është e vështirë justifikimi i sigurimit të fermave.

"Me intensifikimin e prodhimit me investime të mëdha për të marrë rendimente të larta, interesi për sigurime do të rritet," tha ajo.

Kjo përmbajtje është autorizuar nga SETimes.com.