SETimes.comΟι εκλογές στη Σερβία κρίσιμες για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας
04/12/2006
Το δίλημμα που αντιμετωπίζει η Σερβία καθώς προετοιμάζεται για τις εκλογές της 21ης Ιανουαρίου είναι δύσκαμπτο. Με τους υπερεθνικιστές, τους οποίους οδηγεί ένας κατηγορούμενος του δικαστηρίου της Χάγης, να κερδίζουν το μεγαλύτερο πακέτο των ψήφων, τα συχνά αντιμαχόμενα δημοκρατικά κόμματα νοιώθουν την πίεση ότι πρέπει να ξεπεράσουν τις διαφορές τους.
Του Ιγκόρ Γιοβάνοβιτς για τους Southeast European Times, Βελιγράδι – 04/12/06
Οι προσεχείς κοινοβουλευτικές εκλογές στη Σερβία, που έχουν προγραμματιστεί για την 21η Ιανουαρίου, θα μπορούσαν να αποδειχθούν κρίσιμες για το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στα κόμματα της δημοκρατικής παράταξης ένα ελαφρό μόνο πλεονέκτημα μεταξύ των ψηφοφόρων ενάντια στο Σερβικό Ριζοσπαστικό Κόμμα (ΣΡΚ) και το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας, που αντιπροσωπεύουν την πολιτική κληρονομιά του πρώην προέδρου της Γιουγκοσλαβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.
Έξι χρόνια μετά την απομάκρυνση του Μιλόσεβιτς, ο οποίος πέθανε από καρδιακή προσβολή στο κελί του στις φυλακές του δικαστηρίου της Χάγης, στις 11 Μαρτίου, τα δημοκρατικά κόμματα βρίσκονται αντιμέτωπα με τρεις μεγάλες προκλήσεις. Το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, της νότιας Σερβικής επαρχίας η οποία βρίσκεται υπό την επιτροπεία του ΟΗΕ από το 1999 και εντεύθεν, είναι πολύ πιθανόν να επιλυθεί μετά τις εκλογές. Μετά από αυτό, εάν στην εξουσία βρίσκεται μια νέα δημοκρατική κυβέρνηση, θα χρειαστεί να παραδώσει στο δικαστήριο της Χάγης τον πρώην βοσνιοσέρβο στρατηγό Ράτκο Μλάντιτς, ο οποίος κατηγορείται για γενοκτονία στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη. Παράλληλα, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει μια μεγάλη προσπάθεια επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για τη Συμφωνία Σταθερότητας και Σύνδεσης με την ΕΕ. Οι συνομιλίες διεκόπησαν το Μάιο εφέτος λόγω της μη έκδοσης του Μλάντιτς.
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της Medium Gallup, το μεγαλύτερο πακέτο εδρών στο νέο κοινοβούλιο ενδέχεται να το κερδίσει το ακροδεξιό κόμμα του ΣΡΚ, του οποίου ο ηγέτης, ο Βόζισλαβ Σέσελι, αναμένει τη δίκη του στη Χάγη. Η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι ριζοσπαστικοί θα κερδίσουν το 34.9 τοις εκατό των ψήφων, πράγμα που θα τους δώσει μέχρι 102 έδρες στη βουλή των 250 αντιπροσώπων.
Δεύτερο σε δημοτικότητα έρχεται το Δημοκρατικό Κόμμα του σέρβου προέδρου Μπόρις Τάντιτς με 22.9% των ψήφων. Στην τρίτη θέση βρίσκεται το Δημοκρατικό Κόμμα της Σερβίας του πρωθυπουργού Βόζισλαβ Κοστούνιτσα με 13.9%. Οι σοσιαλιστές, οι οποίοι θα επιλέξουν τον πρώτο πρόεδρο του κόμματός τους από την εποχή του Μιλόσεβιτς σε συνέδριο που θα λάβει χώρα στις αρχές του τρέχοντος μηνός, καταλαμβάνουν το 5.6%. Το κόμμα του πρώην υπουργού Οικονομικών Μλάντζαν Ντίνκιτς, το G17 Plus, λαβαίνει το 5.2%. Διάφορα κόμματα που εκπροσωπούν εθνικές μειονότητες αναμένεται να υπερβούν το όριο εκλογής στο κοινοβούλιο.
Με μια τέτοια ισορροπία δυνάμεων, τα δημοκρατικά κόμματα θα μπορούσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση μόνον εάν προβούν σε συνασπισμό όλων των αντιπροσώπων που θα εκλεγούν στο κοινοβούλιο, εκτός αυτών από τα Ριζοσπαστικά και Σοσιαλιστικά κόμματα. Προκειμένου να ενισχύσουν τη θέση τους, οι Δημοκράτες προέβηκαν σε συνασπισμό με το περιφερειακό κόμμα των βοσνίων της Σερβίας, το Δημοκρατικό Κόμμα Σάντζακ. Εν τω μεταξύ, το ΔΚΣ συμμάχησε με αρκετά περιφερειακά κόμματα από την κεντρική Σερβία.
Επειδή οι εκλογές αυτές είναι δυνητικά πάρα πολύ σημαντικές, η διεθνής κοινότητα κινήθηκε προς υποστήριξη των δημοκρατικών κομμάτων. Ο Μάρτι Αχτισάαρι, ο ειδικός απεσταλμένος των Ηνωμένων Εθνών για το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου, ανέβαλε την ανακοίνωση απόφασης σχετικά με το καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου μέχρι τη διεξαγωγή των εκλογών. Πολλοί δυτικοί αναλυτές και μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι ο Αχτισάαρι είναι πιθανόν να προτείνει κάποια μορφή ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου υπό όρους. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτικό όλεθρο εντός της Σερβίας κι αυτό εξηγεί την απόφαση του Αχτισάαρι να μεταθέσει την ανακοίνωση του προγράμματος δράσης για το μέλλον.
Και η ευρωπαϊκή ένωση στέλνει τα δικά της μηνύματα. Το πρακτορείο Τανγιούγκ που εδρεύει στο Βελιγράδι μετέδωσε τις λεπτομέρειες ενός ανεπίσημου εγγράφου που συνέταξε η φινλανδική προεδρία της ΕΕ, αναφέροντας ότι κατά τις προσεχείς ημέρες θα σταλεί ένα σαφές μήνυμα στους πολίτες της Σερβίας όσον αφορά την ευρωπαϊκή τους προοπτική.
Το έγγραφο προβλέπει εντατικοποίηση των συναντήσεων μεταξύ των πολιτικών και οικονομικών ηγετών, επιτάχυνση των συνομιλιών για την παραχώρηση προνομίων στη θεώρηση διαβατηρίων και την έναρξη της υλοποίησης των προγραμμάτων χρηματοδότησης από τα προενταξιακά κονδύλια της ΕΕ – όλα μέρος της προσπάθειας ενδυνάμωσης των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και του Βελιγραδίου.
Στις τελευταίες εξελίξεις, το ΝΑΤΟ ολοκλήρωσε της σύνοδο κορυφής στο Ρήγα με πρόσκληση προς τη Σερβία – μαζί με την πρώην εταίρο της το Μαυροβούνιο και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη – να ενταχθεί στη Σύμπραξη για την Ειρήνη, ένα βήμα πιο κοντά για την τελική ένταξη στη Συμμαχία. Για χρόνια, η ένταξη στο πρόγραμμα Σύμπραξη για την Ειρήνη εξαρτιόταν αποκλειστικά από τη συνεργασία με το δικαστήριο της Χάγης και ειδικότερα με τη σύλληψη και έκδοση του Μλάντιτς. Η δραματική αλλαγή γραμμής – η οποία εξέπληξε την αρχιεισαγγελέα του δικαστηρίου Κάρλα ντελ Πόντε – στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Δύση ανησυχεί για τη διατήρηση των δημοκρατικών διαδικασιών στη Σερβία. Οι πολιτικοί που υποστηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις έχουν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι το πολιτικό μέλλον θα είναι ψυχρό εάν δεν μπορέσουν να καταφέρουν τίποτε άλλο παρά άσχημα μαντάτα στο μέτωπο της εξωτερικής πολιτικής. Η διεθνής κοινότητα φαίνεται να συμμερίζεται την προειδοποίηση αυτή.
Όταν ανακοίνωσε τις εκλογές, ο Τάντις δήλωσε ότι στις 21 Ιανουαρίου η Σερβία θα κληθεί να επιλέξει μεταξύ ενός ευρωπαϊκού μέλλοντος και επιστροφής στο πρόσφατο «σκοτεινό παρελθόν» της εποχής του Μιλόσεβιτς. «Αναμένω νίκη των δημοκρατικών δυνάμεων, τη νίκη μιας πολιτικής που προσδιορίζεται από έναν στόχο – την ένταξη στην ΕΕ και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών» ανάφερε. Σε λιγότερο από δύο μήνες, οι σέρβοι ψηφοφόροι θα δείξουν εάν είχε δίκιο ή όχι. Ενώ ο κόσμος θα έχει στραμμένη προς τα κει την προσοχή του.